PHẠM VĂN HỌC

2011-12-29T01:32:00.000-08:00

người ta em

2011-12-20T05:33:00.001-08:00

Bãi Xép Quy Nhơn

2011-08-26T05:39:00.000-07:00

Trước bàn thờ Hàn Mặc Tử tại Quy Hòa

2011-08-21T05:33:00.000-07:00

ai về làng nón Phú Gia

2011-08-14T02:31:00.000-07:00

vớiđại tá Hồ Đắc Thạnh thuyền trưởng tàu không số

2011-07-31T08:08:00.000-07:00

ben cau Trang Tien

2011-07-23T20:32:00.000-07:00

Thanhthanh

2011-07-19T22:40:00.000-07:00

tren duong len Gia Lai

2011-07-14T23:36:00.000-07:00

Bien Ho Pleiku Gia Lai 7/2011

2011-07-14T23:31:00.000-07:00

Ở bảo tàng Quang TRung

2011-06-22T18:41:00.000-07:00

TRên Cù Lao Xanh

2011-06-22T18:23:00.002-07:00

em gái Tôi

2011-06-22T18:23:00.001-07:00

Trang Kute đấy

2011-06-22T18:14:00.000-07:00

tình anh em

2011-06-22T18:03:00.000-07:00

Hiếu trong ngày sinh nhật anh

2011-06-22T17:57:00.000-07:00

nha trang biển hẹn

2011-06-22T17:44:00.001-07:00

bên cầu Trường Tiền- Huế

2011-04-24T01:20:00.000-07:00

Kì thú Nha Trang

2011-04-18T04:08:00.001-07:00

bạn tôi những ngày Hà Nội ngập nước

2011-04-10T04:11:00.000-07:00

bên mộ cụ Đào Tấn

2011-04-02T00:27:00.000-07:00

trên bến My Lăng

2011-04-02T00:24:00.000-07:00

chụp cùng nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu

2011-03-30T02:25:00.001-07:00

lấy tin trong Liên hoan võ

2011-03-29T21:38:00.001-07:00

Yến Lan ngủ mơ trên bến My Lăng

2011-03-29T21:03:00.000-07:00

Yến Lan ngủ mơ trên bến My Lăng
Phạm Văn Học
Giống như những hình ảnh lá Diêu Bông, đền Bà Sấm, bến Cô Mưa trong thơ Hoàng Cầm, Linh Sơn của Cao Hành Kiện, bến My Lăng của Yến Lan cũng làm người ta tốn khá nhiều giấy mực. Bến My Lăng có thật trong đời thường hay chỉ là một biểu tượng thi ca?
Yến Lan (1916 - 1998) tên thật là Lâm Thanh Lang, quê tại làng An Ngãi, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định. Mồ côi mẹ năm 6 tuổi, Yến Lan sống bằng nghề dạy học tư và viết văn. Ông sáng tác thơ từ sớm và cùng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Quách Tấn hợp thành nhóm “Bàn thành tứ hữu” (bốn người bạn thơ đất Bình Định) nổi tiếng trên thi đàn lúc đó. Những năm ấy, văn đàn Thơ Mới rộ lên hình ảnh bến My Lăng trong thơ Yến Lan. Nhiều năm sau, người ta vẫn còn tìm đến Yến Lan để hỏi về bến My Lăng. Rồi họ bảo đó là cái bến nằm lọt trong phố thị An Nhơn. Lại có người khẳng định rằng đó là cái bến Trường Thi in dấu biết bao bàn chân sĩ tử lận đận…
Từ một bến sông có thật
Theo nhiều nguồn tài liệu, đó chính là bến đò Trường Thi trên sông Cửa Tiền. Nhiều lần, Yến Lan giải thích rằng nó bắt nguồn từ một bến đò thật, bến Trường Thi, cách thị trấn Bình Định nơi ông ở khoảng mấy dặm đường. Mỗi lần qua bến sông này, nhìn doi cát cong cong, ông lại mơ tưởng xa xăm: Bến My Lăng nằm không thuyền đợi khách/ Rượu hết rồi ông lái chẳng buông câu/ Trăng thì đầy rơi vàng trên mặt sách/ Ông lái buồn để gió lén mơn râu…Cửa Tiền nằm ở phía tây nam thành Bình Ðịnh. Gọi là Cửa Tiền bởi vì cửa chính của thành Bình Định nằm ở mặt này, và cảnh vật lại rất hoang vu như thời tiền sử. Con sông chảy trước mặt Cửa Tiền cũng mang luôn cái tên Cửa Tiền, có người gọi là sông Tân An một chi lưu của sông Côn đổ ra đầm Thị Nại. Bên kia sông là xã Nhơn Hòa, bên này là xã Nhơn Hưng, đều thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Ðịnh. Bến đò Trường Thi, nằm ở phía Cửa Tiền, đã nhiều lần đi vào văn học. Bến đò chỉ hình thành vào mùa nước nổi, từ tháng chín cho đến tháng chạp âm lịch. Sau đó, đò được dời đoạn sông sâu hơn, người lái đò cũng chuyển nghề khác chờ mùa nước lớn năm sau. Chính cậu ruột Yến Lan cũng là một người lái đò. Bên bờ có một đoạn đất trống thuở xưa là trường thi hương, cũng là nơi gặp gỡ của các chí sĩ yêu nước. Ðến thời Pháp, trường thi bị bỏ hoang. Vì bến đò nằm gần đó nên gọi là bến Trường Thi như một niềm hoài niệm. Quả thực, Trường Thi đẹp mà buồn đến nao lòng. Cha Yến Lan đã bao lần vượt qua bến sông, lần theo câu hát để đến với một thôn nữ dệt lụa, sau này chính là mẹ ông. Mối tơ duyên đầy thi vị ấy đã cho chúng ta một thi sĩ ngay từ thuở lọt lòng: Quê ngoại bên kia bãi cát vàng/ Mẹ tôi về lỡ chuyến đò ngang/ Cơn đau trở dạ không giường chiếu/ Tôi lọt lòng ra giữa bãi trăng. Yến Lan thổ lộ: “Khi tôi chừng 6-7 tuổi thì mẹ tôi đau nặng phải nằm chữa bệnh ở quê ngoại bên kia sông. Hằng ngày tôi phải mang thức ăn cho mẹ và phải gọi đò qua sông cho đến khi mẹ tôi mất. Từ đó tiếng gọi đò cứ vang vọng trong tâm thức tôi như một nỗi ám ảnh, như tiếng gõ cửa vào một thế giới khác. Người lái đò đưa tôi qua sông năm ấy lại chính là cậu ruột tôi. Trong bóng chiều nhập nhoạng, dáng ông phảng phất như một tráng sĩ khi chống sào qua bến vắng”. Người ta kể lại rằng, khi mẹ mất, chú bé Yến Lan đi cùng người láng giềng đưa tin về quê ngoại. Đến đoạn đường qua Gò Tập, nơi bị đồn đại rất nhiều ma đưa võng, Yến Lan sợ đến cuống chân. Người láng giềng cất tiếng gọi đò khắc khoải. Ông cậu của Yến Lan nằm ngủ trong thuyền, giật mình, hớt hải chống đò sang. Ấn tượng về tiếng gọi đò não ruột trong đêm trăng lạnh lẽo ấy đã ám ảnh Yến Lan suốt một đời. Sau này, Yến Lan kể lại: “Đêm mẹ tôi mất, cha tôi nhờ người hàng xóm dẫn tôi ra bến đò để gọi cậu tôi…Nhà cậu và chiếc đò thì gác mái bên kia sông, chúng tôi ở bên này gọi mãi, gọi mãi, gọi trong một tâm trạng xót xa bồn chồn, hãi hùng nữa.”
…Đến một bến sông huyền thoại
Các nhà địa chí dù có đi dọc sông Côn, hay bất kì một dòng sông trên đất nước này cũng không thể tìm ra một địa danh nào có tên My Lăng. Bến My Lăng là cái bến sông huyền ảo đầy vang bóng trên thi đàn mà người ta không thể quên mỗi khi nhắc đến Yến Lan. Chính thi sĩ đã sáng tạo ra một bến sông phi thời gian, phi không gian nó là bến đợi ai và ai đợi cũng không rõ nữa. "Những ai đã có một lần đứng đợi một chuyến đò ngang... và nhất là những ai có nỗi hy vọng lớn lao phải chờ đợi... Bến My Lăng ở trong lòng tôi và có thể ở trong lòng bạn". Có lần Yến Lan đã khẳng định như vậy. Nhà phê bình tài hoa Hoài Thanh cũng phải thú nhận:“Xem thơ Yến Lan tôi mơ màng như đi trong mây mù… chỉ thấy mờ mờ những con đường chảy, êm như những dòng sông…” Những năm cuối đời, Yến Lan vẫn còn thường nhắc đến bến My Lăng với đôi mắt ngấn lệ. Ông chỉ mong được đắm mình trong bến sông xưa: Thăm quê về lại bến trăng xưa/ Còn tưởng đêm nay đứng gọi đò/ Chưa kịp nhớ ra lòng có hẹn/ Chèo ai cập bến đã vang khua (Nhớ bến My Lăng). Ông thừa nhận rằng bài thơ Bến My Lăng của ông ra đời trong lúc xuất thần, mang ấn tượng tiếng gọi đò thuở bé: Tiếng gọi đò, gọi đò như oán trách/ Gọi đò thôi run rẩy cả ngàn trăng/ Bến My Lăng còn lạnh, bến My Lăng. Yến Lan tâm sự rằng: “Bến sông ấy có một doi cát vàng nằm xoải ra như cái chân mày hình lưỡi mác, cha tôi gọi là My Lăng. Cả ba sự việc trên: sự chờ đợi (đợi đò), hoài niệm về một thời đã qua (tráng sĩ) và dáng dấp cao sang của một vùng văn hóa (chân mày hình lưỡi mác) trộn lẫn trong tâm thức tôi và nó cứ lớn dần theo thời gian”. Cũng có khi Yến Lan nhập hồn vào ông lái đò ở bến sông u uẩn: Ông lão vẫn say trăng nằm gối sách/ Ðể thuyền hồn rời khỏi Bến My Lăng. Ông lái đò cũng là một nghệ sĩ đích thực biết đọc sách, rồi buông câu, uống rượu, có khi thổi sáo nhưng vẫn cô đơn trên cái bến sông đìu hiu mênh mông đến rợn ngợp. Trên bến sông ấy, xuất hiện ánh trăng ma quái, lúc ẩn lúc hiện với muôn hình vạn trạng. Ánh trăng bàng bạc, mênh mông, tràn ngập con thuyền, rơi vàng trên mặt sách, chiếc áo màu ngọc lưu ly của chàng kỵ mã nhúng đầy trăng, còn ông lão đưa đò thì say trăng, gối đầu lên trang sách ngủ say đến nỗi không nghe tiếng gọi đò của chàng kỵ mã. Theo các nhà phân tâm học, cái tên My Lăng mang đầy ẩn ức. Trong tiếng Hán “my” với “mê” cùng một âm, trong chữ Nôm “mê” với “my” là một, “Lăng” với “Lang” là một, My Lăng với Mê Lan thật không khác nhau là mấy. Thực tế thì thời trai trẻ Yến Lan say mê một cô gái tên Lan bên bến sông. Cô gái ấy sau này trở thành là vợ của nhà thơ. Có người giải thích rằng cái tên My Lăng gắn với kỷ niệm ấu thơ của Yến Lan. Đó là những đêm trăng Yến Lan cùng cha về thăm người cậu làm nghề lái đò. Cha và cậu của Yến Lan thường hay cắm sào ở giữa sông uống rượu và ngắm trăng. Nhìn doi cát ven sông cha ông thấy nó giống như bờ my mắt. Đó là cái tứ cho bài thơ bất hủ này. Bến sông là biểu tượng cho bến bờ hạnh phúc, con đò là phương tiện chuyên chở giấc mơ hoa của người lái đò, nhưng giấc mơ ấy đã không tới bến. Nhưng có thể nói rằng, trên bến sông huyền thoại, Yến Lan là một ông lái đò đã đưa văn chương của mình cập bến mà neo vào lòng độc giả sau này.
Như vậy, bến My Lăng vừa là không gian thực vừa là không gian tâm tưởng mang màu sắc huyền thoại: Chiều ngui ngút dài trôi về nẻo quạnh/ Để đêm buồn vây phủ bến My Lăng. Không có những bến sông quê Bình Định, chắc khó có cái bến sông trăng lạnh buốt mà diễm ảo trong thơ của một thi sĩ thuộc trường thơ Loạn. Trong một đêm trăng lạnh, Yến Lan- con kì lân của nhóm tứ linh đã ra đi cùng bạn hữu về với một bến sông vĩnh hằng. Nhưng cái bến My Lăng do ông sáng tạo ra thì còn mãi lung linh trong văn học.

Câu hát xứ Trầm hương

2011-03-29T20:46:00.000-07:00

Câu hát xứ Trầm hương
Phạm Văn Học
Một buổi sáng, biển rì rào như bao ngày, chiếc xe lăn bánh đưa chúng tôi tạm biệt Quy Nhơn với 52 ánh mắt náo nức muốn khám phá những gì đang chờ đợi ở phía trước. Khoảng 10 giờ sáng, xe chúng tôi dừng bánh ở thị trấn Vạn Giã –Vạn Ninh –Khánh Hòa, mảnh đất lồng lộng gió trời, mây trắng bao la, sực nức hương trầm.
Ấn tượng đầu tiên lưu lại trong chúng tôi là vẻ đẹp Đại Lãnh. Bãi biển như một tiên nữ hiện ra bất ngờ đầy quyến rũ. Đại Lãnh đẹp như một ánh trăng non thượng tuần, tinh khôi và cuốn hút. Tựa lưng vào núi cao, ưỡn ngực ra biển xanh, Đại Lãnh phô diễn những đường cong tuyệt mỹ. Bờ cát mịn màng, trắng tinh không vương chút bụi. Biển hiền hòa, sóng mơn man như hát khúc tình ca vỗ về Đại Lãnh. Với con mắt xanh đa tình, vua Minh Mạng đã nhận ra vẻ đẹp của Đại Lãnh mà cho chạm phong cảnh này vào một trong chín đỉnh đồng lớn nhất đem đặt ở Thế Miếu vào năm 1836. 17 năm sau, Đại Lãnh được trang trọng đưa vào Từ điển quốc gia của triều đình nhà Nguyễn. Trong nhịp sống đô thị hóa bộn bề hôm nay, Đại Lãnh vẫn giữ được vẻ thơ mộng của một làng chài nổi tiếng.
Anh Nguyễn Công Bằng, PCT UBND thị trấn Vạn Giã ra đón chúng tôi với nụ cười niềm nở. Anh say sưa giới thiệu với chúng tôi về đất và người Vạn Giã. Buổi chiều chúng tôi trở về các gia đình như những đứa con lâu ngày về thăm quê. Chúng tôi được sống trong tình cảm gia đình nồng thắm nồng thắm như chính hương vị Bầu Đá quê hương Bình Định vậy. Chúng tôi gặp bác Võ Khoa Châu, chủ nhiệm CLB VHNT Vạn Ninh. Bác Châu có mái đầu hoa tiêu dáng người luôn hương về phía trước và đôi mắt bao giờ cũng biểu hiện rõ sự nhiệt tình. Bác tỏ ra rất hợp "gu" với chúng tôi. Chúng tôi chìm đắm trong không khí thần thoại, cổ tích, say sưa trong âm hưởng những câu huê tình. Cuối buổi ấy, bác Châu đệm đàn và hát cùng chúng tôi. Nơi đây, không còn nữa khoảng cách tuổi tác chỉ còn tình cha con, bạn bè và đồng nghiệp.
Bác Châu dẫn chúng tôi đến gặp ông Phùng Minh Châu 76 tuổi. Chỉ vài câu gặp gỡ chúng tôi đã có vẻ rất thân thiết với ông. Ngày trước ông làm trong đoàn văn công, vui lắm, nhớ lắm. Ông ngước mắt ra ngoài như nhìn về hoài niệm. Thế rồi, ông kể cho chúng tôi nghe về cây me, cây sộp nơi chúng tôi vừa đi qua. Cây sộp già đã chứng kiến bao câu chuyện vui buồn của người dân nơi đây. Cũng từ đây mà bao người đã nên duyên chồng vợ: Nhớ vì nhớ gốc me bịn rịn/ Thương vì thương gốc sộp thề nguyền/ Thương vì nghĩa, nhớ vì duyên…Cây sộp già đã bao nhiêu tuổi, những người già cũng không còn nhớ nữa, chỉ biết rằng nó cứ sừng sững đứng án ngữ một góc đường. Tán của nó vươn xa che mát cả một khoảng đất rộng đủ cho người làng gặp gỡ, tâm tình. Cây sộp già đứng lặng lẽ trong tiếng chuông chùa Tân Long mỗi buổi chiều về. Ông ngừng lại giọng buồn buồn : "Đời ngoại cực lắm con ơi, thằng Pháp, thằng Mỹ nó ác lắm… Các con bây giờ phải ráng mà học nghe không". Ông nói với chúng tôi như với bầy cháu nhỏ của mình. Xin phép ông ra về lòng tôi bùi ngùi khó tả.
Đến đây, mà không được du ngoạn vịnh Vân Phong thì thật uổng phí. Kéo dài từ đèo Cả đến tận vịnh Nha Phu, đỉnh Vân Phong ngàn năm vẫn bảng lảng khói mây. Vì thế dân gian gọi là Hòn Khói, vua Minh Mạng đổi thành Vân Phong vào năm 1825. Trước đây, người ta dừng xe ở Vạn Giã, theo những chiếc thuyền mà đến với Vân Phong. Giờ đây, chỉ mất khoảng nửa giờ đi đường Đầm Môn- Cổ Mã, du khách đã có thể đến với Vân Phong. Vân Phong có diện tích rộng hơn 700 cây số vuông, là nơi đầu tiên đón bình minh trên đất nước hình chữ S này. Ai đó ngỡ ngàng khi đến với Vân Phong như thể đánh thức vẻ đẹp lộng lẫy của nàng công chúa đang say giấc xuân miên. Bàn tay nhà nghệ sĩ thiên nhiên đã tạo dựng những công trình nghệ thuật tuyệt vời đó là ghềnh đá. Đá đủ mọi hình hài như cả một vườn thú giữa biển khơi. Trên vịnh Vân Phong, có nhiều đảo nhỏ như Hòn Lớn, Hòn Gốm, Hòn Ông, Hòn Hèo, Hòn Đôi, Hòn Trâu Nằm… Du khách muốn ngắm san hô xin hãy dừng bước ở Bãi Me, Bãi Lách. Cả một thế giới sống động của san hô, của tảo, tôm cá sẽ hiện ra trước mắt bạn.

Biển Vạn Ninh Khánh Hoà
Càng ngày những lời ca ngọt ngào xứ Trầm hương càng được hòa quyện cùng giọng hát hào hùng của con người đất võ Bình Định. Lời ca vang vọng đến cả những núi rừng, cây cỏ: Cây quế Thiên Thai mọc ngoài khe đá/ Trầm hương Vạn Giã hương tỏa sơn lâm/ Đôi ta như quế với trầm/ Trời xui đất khiến hai đứa mình quen nhau. Ai biết được rằng trong mỗi câu huê tình say đắm ấy, chất chứa biết bao những nỗi đau tình duyên dang dở. Những nỗi đau ấy, ứa ra rồi ngưng đọng trong nắng gió Tu Bông thành từng vết thương lòng của cây bầu gió, hay từng mảnh vỡ trong thớ vỏ cây quế, cây trầm.
Ở xứ sở "cơm trước mặt, cá sau lưng" này, chúng tôi đã may mắn được chứng kiến một lễ hội cầu ngư. Chúng tôi tìm đến lăng Nam Hải (còn gọi là lăng Tân Mỹ) thuộc làng Tân Mỹ xưa, nay là thị trấn Vạn Giã. Lăng thờ vọng cá ông, loài cá đã đi vào tâm thức văn hóa tín ngưỡng bao đời nay của người dân xứ Vạn. Buổi sáng, người ta rước chiếc quách lớn bên trong có cốt cá ông từ ngoài biển vào lăng vừa chèo vừa hát Bá trạo. Buổi tối, theo tiếng "Hố lên", chúng tôi hòa vào dòng người háo hức về xem hát bội. Quả thực, người dân nơi đây yêu hát bội lắm lắm. Hồi chiều, bên quán nước tôi nghe một người mẹ nói với đứa con nhỏ: "ngoan nhé tối má cho con đi coi hát bội". Nhìn nét mặt đứa nhỏ tôi cũng háo hức lây. Mặc cho sự chật chội nóng bức người xem cứ chen vào, dường như, họ sợ phải bỏ lỡ dù chỉ là một câu. Người ta cứ hát như thế đến mấy ngày liền cho đến khi tan hội.
Buổi tối hôm ấy, dù rất mệt, chúng tôi vẫn tổ chức buổi dạ hội khiêu vũ, trong khung cảnh sơn thủy hữu tình. Ngoài kia, biển khơi vẫn rì rầm câu chuyện muôn đời chưa nói hết. Tay trong tay, bàn chân nối nhịp những bàn chân, chúng tôi nhảy theo giai điệu những câu hát. Có lúc chúng tôi xích lại rất gần. Tôi nghe rất rõ nhịp thở dù rất nhẹ của cô bạn nhảy. Một câu huê tình lại vang lên trong tôi: Ngày hôm nay sao bạn làm lơ/ Lỡ lấy dao mà cắt sợi chỉ tơ sao đành ?/ Chim còn mến cội mến nhành/ Tôi còn thương bạn sao đành lẻ phân/ Chàng ơi xích lại cho gần/ Từ rày Tấn phải xa Tần, chàng ơi!. Có lẽ sự cách trở núi đèo, sự chia cắt không gian đã khiến cho những câu hát huê tình nơi đây thiết tha nỗi niềm ly biệt.
Thời gian trôi qua thật nhanh, đã đến ngày chúng tôi phải chia tay Vạn Giã. Buổi sáng hôm ấy, chiếc xe khách nọ dừng ở UBND thị trấn Vạn Giã để đón chúng tôi. Ra tiễn chân chúng tôi có rất nhiều bà con nơi đây. Những bó hoa hòa lẫn cùng những giọt nước mắt đầy lưu luyến. Chiếc xe chuyển bánh, người dân xứ Vạn đứng nhìn theo, cây sộp già rung rinh mắt lá. Cây sộp xa dần, xa dần rồi lùi vào hoài niệm.
Đi được một đoạn, chiếc xe dừng lại ở đèo Cả, con đèo ngăn cách Phú Yên và Khánh Hòa, một hùng quan xưa kia, rất nhiều cọp đón khách qua đường đã làm lỡ dở bao mối tình trai gái. Bất giác, trong tôi lại vang lên câu hát: Đứng trên đèo Cả ngó về Vạn Giã, Tu Bông/ Hỏi rằng cha mẹ có định không ?/ Để anh chờ,em đợi uổng công hai đàng. Tôi tự hỏi lòng mình: “bao giờ trở lại Vạn Ninh?”.

Bùi Hồng Vân Hải Dương

2011-02-24T22:50:00.001-08:00

2011-02-24T22:47:00.000-08:00

2011-02-24T22:44:00.000-08:00

Sóng dưới chân cầu

2010-07-17T01:56:00.000-07:00

Sóng dưới chân cầu
PHẠM VĂN HỌC
(Khoa Ngữ văn – ĐH Quy Nhơn )

Em thân yêu, thế là em đã xa anh những ba tháng rồi. Ba tháng em bỏ lại cát trắng, biển xanh, bỏ lại anh với nỗi nhớ thương da diết, bỏ lại cây cầu như lỡ nhịp tháng năm.
Em còn nhớ không đêm trăng trên cầu Nhơn Hội? Khi ấy anh vội nói tiếng yêu mà em lại vờ như không hiểu, chỉ có con sóng dưới chân cầu là hiểu được lòng anh. Cây cầu cũng như biết nhớ thương em mà oằn mình cong theo sóng nước. Em đi rồi dường như ánh trăng cũng trở nên lẻ loi mà loãng tan dưới chân cầu đơn chiếc. Cây cầu như nét mi em cong đầy nữ tính. Hàng mi ấy đã bao lần nhíu lại vì giận hờn vu vơ. Ngoài kia trùng dương sâu thẳm, núi cao tột cùng càng làm anh thấy trống vắng đến khôn cùng. Một chút sóng vỗ về, một chút gió man man da thịt cũng khó làm anh vơi nhớ, khó an ủi được lòng anh.Nơi đây em nhõng nhẽo theo sau đòi anh cõng đi dọc bờ cát dài. Anh hứa rằng sẽ cõng em đi hết những bờ biển trên trái đất này. Cũng ở nơi đây có lần thì thầm em hỏi nhỏ: anh yêu em vì lẽ gì? Lúng túng anh trả lời: Anh yêu em vì sao…thật khó nói! Anh yêu em chẳng vì sao cả .Vì em là người anh yêu như con sóng kia chẳng hiểu sao mình lại yêu bờ. Em đã cho anh niềm hạnh phúc, nhưng cũng vì em mà anh thấm thía gặm nhấm nỗi cô đơn. Có lúc trái tim anh cũng dạt dào theo con sóng mà nhớ về em. Anh trách con sóng kia sao khéo vô tình sao không mang em tới bên anh? Con sóng mang em đến khơi xa với lời hờn trách : ba năm bên em mà anh chẳng hiểu về em được điều gì. Sóng mãi miên man vỗ bờ an ủi nhưng sóng cũng chẳng có nghĩa lý gì bởi chiều nay em không ở lại. Sóng mãi vỗ bờ đến bạc đầu nhưng có bao giờ nó hiểu bờ đâu! Em về nơi ấy một tương lai đang vẫy gọi . Em hãy sống như em hằng muốn, hãy yêu như em hằng yêu, chỉ cần em hạnh phúc là anh cũng vui rồi.

Đêm nay nhớ em anh không ngủ, bước lang thang trên những cung đường anh tìm lại dấu chân xưa. Em ơi xin hãy một lần đến bên biển xanh dào dạt, đến với tình người chân thành và đến bên một người hằng mong em trở lại.

PHẠM VĂN HỌC
Khoa Ngữ Văn- ĐH Quy Nhơn- Bình Định
D đ: 0972 347 074

2010-01-26T23:24:00.000-08:00

ui! bai viet cua anh lam em nho ba qua! cho em comment chut xiu nhe!(quen roi)
Phai cong nhan la bai viet nay cua anh muot ma va nhieu cam xuc .
nhieu doan ngot ngao vi co chat tho " Lúa xanh đang thì con gái mà sao
nội nỡ bỏ đi để con lặng đứng bơ vơ mà nhớ thương về ." dieu do tao
cho bai viet mot du am ngan mai trong long nguoi doc nhung cam xuc ki
la ,vua nhu tiec nuoi luc lai thay bang khuang ,,,va hon het la doi
long nguoi doc nhung thuc tinh tinh cam ma bay lau khong danh tron ven
cho nguoi than cua minh . em hi vong anh se gui cho emnhieu bai hay
nhu the nay nua nhe!

hi hi! Chào anh! Lần này em quyết tâm gửi Mail cho anh xem sao. ko
hiểu sao em gửi mail cho anh mấy làn rồi nhưng ko được. Hy vọng lần
này sẽ tốt đẹp. Em tên đầy đủ là Phùng Thị Mỹ, một cái tên vô cùng đơn
giản? em cũng sinh vào tháng 5 như anh luôn đó: 2/5/1989. Em hiện nay
thì mới chỉ học năm 2 thôi. Em đang học khoa Triết trường ĐH Khoa học
Xã hội và Nhân văn TP. HCM. Em là người Bình Định 100% nhưng rất thích
giọng nói miền Bắc, yêu cái lạnh se sắt của mùa đông dù chỉ có 17độ C
của Quy Nhơn cũng là lạnh lắm đối với em. Ko hiểu sao em thích miền
Bắc đến lạ và cũng khâm phục người Hải Dương lắm đó nha! Vì em cũng có
một người bạn quê gốc Hải Dương nhưng sinh ra ở Vũng Tàu đó, em rất
khâm phục và ngưỡng mộ người đó. Và anh chính là người Hải Dương thứ 2
mà em nể đấy! Ah, thông tin anh sinh tại Hải Dương là bi giờ em mới
biết đó. Em biết và ngưỡng mộ anh cũng bắt đầu từ bài viết mà anh tham
gia cuộc thi viếttiếp hành trình tuổi hai mươi sống đẹp sống có ích do
Bộ GD ĐT,Ban tư tưởng VHTW,Tổng L Đ L ĐVN, T w Đoàn TNCS HCM , Quỹ
Mãi Mãi Tuổi Hai Mươi tổ chức đó. Anh đi thực tập ở trường cấp 3 yêu
quý của em chắc là anh có nghe nói đến cô Trần Thị Thu Trinh, người mà
em iu quý nhất? Nhưng giờ đây cô đã đi xa rồi... Em buồn và buồn cho
nhiều thế hệ đàn em ko được cô dìu dắt. Em thấy rất vui khi làm quen
với anh. Cảm ơn anh đã chia sẻ những tâm sự của em. Mong anh sẽ mãi
vững bước theo nghiệp văn, được sống và được
trải nghiệm cùng văn chương trong cuộc sống vật chất bộn bề này cũng
là một niềm hạnh phúc rồi đó anh àh! Hy vọng tết em về Quy Nhơn sẽ
được gặp anh. Bi bi! Em đi ngủ để sáng dậy sớm làm bài chiều mai nộp
nè!

Học em!
Bài viết về mùa xuân có tâm hồn, nhưng trích dân hơi nhiều, hơn nữa khi trích của ai, em nên in nghiêng, để phân biệt.được đấy.

còn bài viết về bạn Uyên, cần thêm chi tiết để bài viết thêm cảm động, làm cho người đọc dễ đồng cảm vơi bạn hơn.
để như vậy gởi đăng cũng được nhưng e chưa thuyết phục lắm, vì còn nhiều tấm gương vượt khó còn khó khăn hơn.

em xem và thêm sửa lại như ý thầy nói, nếu được và gởi cho báo. Chúc em tiến bộ
Thầy Toàn.

NGƯỜI CHUYÊN CHỞ VĂN CHƯƠNG

2010-01-26T23:16:00.000-08:00

NGƯỜI CHUYÊN CHỞ VĂN CHƯƠNG

Phạm Văn Học- ĐH Quy Nhơn

Người thầy dạy văn bước đi trên hai chân vững vàng đó là tâm hồn văn ( Tình) và kỹ năng nghề văn ( Tài) . Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tài và tình sẽ cho học sinh những giờ văn để đời .
Người thầy “ đốt cháy” mình với cuộc đời ,với văn chương. Thầy không băn khoăn về vấn đề chọn đường bởi: Mỗi nghề có một lời ru – Dở dang thầy cũng chọn ru khúc này ( Đoàn Vị Thượng) Tâm hồn thầy tựa sợi tơ đàn chỉ khẽ gảy là đã rung lên những thanh âm. Thiếu đi tâm hồn ở người thầy dạy văn sẽ là sự khủng khiếp cho nghệ thuật : Dạy văn lấy cảm làm đầu – suốt đời tôi chỉ một câu dặn mình – Dạy văn dạy nghĩa dạy tình – Dạy văn mà cũng dạy mình dạy ta ( Lê Trí Viễn). Người thầy luôn chống xói mòn tâm hồn trước mưa gió cuộc đời . Mỗi dòng đời - một dòng sông,mấy ai là kẻ đứng trông bến bờ,muốn qua sông phải có đò, đường đời muôn bước phải nhờ người đưa...Thời gian như cơn lũ chảy xiết thầy làm anh lái đò chở nặng yêu thương, ngược nước không khỏi có lúc muốn buông tay chèo. Nhưng chính sợi chỉ xanh óng ánh nơi đáy mắt học trò đã níu con đò thầy ở lại. Viên phấn sẽ mòn cùng tháng năm nhưng tâm hồn thầy thì mãi trẻ trung cùng trang giáo án . Thầy trẻ mãi trong sắc mai hồng đáy mắt trẻ thơ : “ Chim hạnh phúc bởi trời cao rộng –Tôi gặp tôi trong mắt em cười ( Phan Thành Minh )
Người thầy mở rộng cánh cửa tâm hồn để đón nhận mọi âm thanh của đại tự nhiên rồi chuyển hóa nó thành bài giảng để : Sân trường nối với trời cao – Hàng cây mây trắng theo vào bảng đen ( Trần Quốc Toàn ) Thầy thao thức suốt đời cơn bão giật nghiêng đêm bên ngọn đèn đêm hay một miền phấn trắng bay bay, soi mình vào tâm hồn học trò để giữ lấy tâm cao cho dù có ở trong căn nhà thấp . Thầy như đốm lửa xanh lặng lẽ đốt cháy tấm thân gầy cho bừng sắc mai hồng thơ trẻ , lặng lẽ nhân đôi mình làm con chim hót lay động trái tim học trò. Để rồi sau mỗi mùa phượng nở một chuyến đò nữa lại sang sông , nhìn trời nước mênh mông mà bâng khuâng nhịp chèo lòng ông lái , thầy trở về tóc bạc trắng cả chiều mưa. Người thầy mà thiếu đi lòng trắc ẩn thì chỉ đúng nghĩa một nửa ông thầy. Chỉ có những gì từ trái tim mới đến được trái tim. Chỉ bằng tình thương ta mới động viên học trò đứng lên từ những gì còn khiếm khuyết .
Người thầy dạy văn là bài thơ đẹp ngay từ nhan đề.. Người thầy đã tạo cảm xúc, tâm thế , truyền cảm xúc và tình yêu cho học sinh. Nếu bản thân thầy không phải là ngọn lửa thì làm sao có thể truyền được ngọn lửa ấy. (Uyliam Bato Dit). Thầy làm kiếp tằm ủ kén cho học sinh sợi tơ xanh , người thắp lửa và giữ lửa , người bắc chiếc cầu vồng bảy sắc vào tâm hồn học trò. Thầy lấy mầm xanh học trò làm nhựa sống cho thân cành già cội : Những cặp mắt tròn xoe – Niềm tin yêu rạo rực – Những ánh mắt đợi chờ - Giục tôi lên phía trước ( Minh Láng )
Lời thầy giảng hòa cùng tiếng suối – Cho học trò lớp lớp vững như thông ( Nguyễn Bùi Vợi ). Thầy đọc văn để diễn hết tình , sáng hết hình, ngân hết nhạc. Đọc văn để đưa học trò đặt bước chân đầu tiên vào thế giới tác phẩm đánh thức trực cảm từ những con chữ câm lặng. Thầy tạo dư âm như tiếng tiếng thơ đỏ nắng xanh cây , như mái chèo khua vọng , như gọi về tiếng bà ấm êm , gọi về âm thanh thiên nhiên rào rào cơn mưa chuyển. Để rồi trên mỗi bước đường đời học trò lại nhớ về thầy mà như nghe lại giọng đọc thơ xưa vọng về từ tâm tưởng như cậu bé Khoa ngày nào. Giọng thầy đã gợi ra bao điều suy ngẫm dẫn dắt học sinh đi khắp nẻo đường đời .
Thầy giáo già , con hát trẻ ai ơi – thầy càng từng trải , bài giảng càng lắng đọng tình đời. Tác phẩm văn chương là kết tinh vốn sống nhà văn , thầy dẫn học sinh đi lại con đường nhà văn đã đi. Thầy như người làm ruộng lấy bút làm cày gieo vào lòng học sinh hạt giống tâm hồn tốt nhất mà nhận về trái ngọt.

Người thầy giúp học trò chuyển những tri thức văn chương vào cuộc sống, sống yêu đời yêu người hơn Thầy muốn hưởng hạnh phúc sáng tạo thì phải trả giá bởi : chỉ có sự nhẫn nại mới biến lá dâu thành lụa.

Hỡi những chiếc bảng đen đang nằm nhớ người bạn trẻ ,bụi phấn xa rồi...nhớ thầy ,cho tôi gửi chút hương!

Mưa Chiều Miền Trung

2009-11-17T19:25:00.000-08:00

Mưa Chiều Miền Trung
Phạm Văn Học
Học viện võ thuật Tây Sơn, 172 Tây Sơn, Tp. Quy Nhơn (Mobile phone :0972347074 )
Miền Trung- khúc ruột yêu thương trên cơ thể hình chữ S đã bao cơn oằn mình trong suốt chiều dài lịch sử. Đó không phải là nơi tôi chào đời nhưng nó đã rất gắn bó với tôi như quê hương thứ hai của tôi vậy. Chiều nay ngồi nhìn làn mưa trắng xóa nhìn nước ngập mênh mông, nghe giọng Cẩm Ly tha thiết hát ca khúc “Mưa Chiều Miền Trung” của Hồng Xương Long mà lòng chợt thốt lên : thương quá miền Trung!
Miền Trung đất bồi phù sa
Người miền Trung gian khó từ nhiều đời qua
Từ khi anh xa quê, từ đó em nhớ mong người xa
Mùa đông mây lững lờ trôi
Trời miền Trung mưa lắm bạn tình ơi
Chờ anh nay bao đông rồi mà anh chưa về bến đợi

Đã mấy mùa mưa rồi tôi gắn bó với mảnh đất miền Trung đầy nắng gió, bão giông nhưng sao mưa miền Trung buồn đến vậy. Mùa mưa này bạn bè tốt nghiệp mỗi đứa một phương với bộn bề những vất vả lo toan. Người con gái mình thương giờ đây cũng không còn trên đời nữa. Chỉ còn mình tôi ở lại nơi đây với niềm nhớ thương những năm tháng trên ghế giảng đường, những dấu chân dường như vẫn còn in trên bờ cát. Tôi đã từng được sống ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quy Nhơn, Phú Yên, Khánh Hòa… và tôi thấy dường như miền Trung đã gánh tất cả những gì khắc nghiệt cho hai đầu Tổ quốc. Con người nơi đây xây dựng cuộc sống từ bao nhiêu mồ hôi mang vị mặn chát của biển khơi. Vậy mà chỉ qua một trận bão họ đã trắng tay, trắng như làn mưa ở trước mắt họ. Đôi mắt người miền Trung trở nên đượm buồn hơn. Họ chỉ còn biết lặng nhìn dòng nước lũ cuốn phăng người thân, nhà cửa, hạnh phúc mà họ đã dày công vun đắp. Trời miền Trung mưa lắm bạn tình ơi. Và còn một cơn mưa không hiện hình mà chưa thể dứt: mưa nước mắt. Giọt nước mắt luyến tiếc, đắng cay. Người miền Trung đang đợi chờ trời quang mây tạnh để xây dựng lại cuộc sống từ sự tàn phá của thiên nhiên.
Cơn mưa dai dẳng đã cuốn đi tất cả những gì quý giá, để cho con người nơi đây xanh xao tím tái nỗi lòng.
Dòng sông vẫn trôi, đò xưa nay không còn nữa
Mây kia vẫn bay, sao hờ hững giữa đất trời
Miền Trung nước lên đau lòng xa rồi người em
Ơi! Quê hương man mác buồn
Chiều miền Trung mưa tím bến sông
Tự ngàn xưa chiều vốn đã gợi buồn, chiều mưa miền Trung lại càng khoét sâu thêm nỗi cô đơn. Ta thầm hỏi có phải ngoài trời bao nhiêu giọt mưa là bấy nhiêu giọt nước mắt buồn. Nỗi buồn thẳm sâu thấu tâm can trước sự mất mát khó lòng bù đắp được. Với tôi, Chiều miền Trung mưa tím bến sông cũng giống như giọt lệ của chính mình khóc thương cho tình duyên tan vỡ. Nhưng tôi cũng dám chắc rằng từ trong nỗi đau ta càng thêm yêu hơn những gì mình đã có, yêu hơn mảnh đất miền Trung thiên nhiên đầy khắc nghiệt này:

Tình yêu chưa trọn thành đôi mà lòng đau như cắt bạn tình ơi
Dù cho em nay xa rồi miền Trung vẫn thương trọn đời

Đôi điều về một câu ca dao Bình Định

2009-10-02T06:26:00.000-07:00

Đôi điều về một câu ca dao Bình Định
Bình Định luôn gợi nhớ trong ta những ấn tượng sâu sắc về một vùng đất giàu truyền thống thượng võ, đã hun đúc nên khí chất anh hùng bất khuất, góp phần tô thắm vào trang sử vàng của dân tộc. Không biết tự bao giờ con người nơi đây đã mượn ca dao để mời gọi bước chân bè bạn về với miền đất võ:
“Ai về Bình Định mà coi

Con gái Bình Định bỏ roi, đi quyền” (Ca dao)

Xung quanh bài ca dao quen thuộc này còn khá nhiều ý kiến thú vị. Người viết bài này xin được mạn phép nêu ra ở đây.
Ai là người Bình Định, ai đã từng sống , từng được đắm mình trong bầu không gian văn hóa Bình Định cũng đều thuộc nằm lòng câu ca dao này. Vậy câu ca này có xuất xứ từ đâu?
Làng An Vinh nằm trải dài theo bờ bắc sông Côn xa xưa rất trù phú, dân cư đông đúc. An Vinh thuở ấy thuộc xã Bình An, huyện Bình Khê nay là xã Tây Vinh, huyện Tây Sơn. An Vinh xuất hiện những võ sư rất tinh thông võ nghệ một mình có thể địch hàng trăm người như Cai Bảy, Hương Kiểm Cáo hoặc sử dụng thành thạo đến mười tám món binh khí như Chín Đỗ. Người dân nơi đây còn mãi kể cho nhau nghe câu chuyện về một cô gái liễu yếu đào tơ hạ hàng chục địch thủ. Người con gái ấy là cô Tám Cảng, con gái ông Hương mục Ngạc. Cô Tám chưa hề thất bại trước nhiều võ sĩ đương thời thuộc nhiều môn phái khác nhau. Người con gái ấy lặng thầm đi vào huyền thoại làng võ đất Tây Sơn. Có lẽ cũng từ đây xuất hiện những câu ca kiểu như : "Trai An Thái, gái An Vinh" và cả câu ca chúng ta đang bàn đến nữa chăng?
Ai về Bình Định mà coi miền Ðất Võ, miền đất ẩn chứa trong lòng bao cặp phạm trù đối cực: biển xanh –cát trắng,tươi dẹp -khổ nghèo, hào hùng –bình dị, thanh cao -dữ dội, truyền thống-hiện đại, thượng võ - nhân văn. Bình Định có ba mặt núi non hiểm trở với “năm dòng sông chảy sáu dãy non cao” . Phía tây dựa lưng vào dãy Trường sơn trùng điệp, bắc gối đầu lên dãy Thạch Tấn, muốn vào nam phải vượt qua thử thách đèo Cù mông. Bờ biển lại gập ghềnh, lồi lõm. Con đường giao lưu giữa Bình Định với bên ngoài không thể có chỗ cho những dấu chân thiếu bản lĩnh. Vì vậy võ nghệ cần được phổ biến và phát huy. Theo Võ sư Hồ Sừng (xã Bình Thuận, huyện Tây Sơn) võ Bình Định không có sự khác biệt giữa võ dành cho con trai hay con gái. Con gái thường thua con trai về thể lực, nhưng bù lại, rất mềm dẻo, tinh tế. Con gái Bình Định thậm chí còn hơn hẳn con trai. Ẩn chứa bên trong vẻ đẹp dịu dàng thiếu nữ ấy là một ý chí rắn rỏi một nghị lực sống phi thường. Người viết bài này đã khá dông dài như vậy chỉ cốt sao nói cho hết cái tài của con gái Bình Định. Vì vậy theo võ sư Hoàng Tùng, phó giám đốc Học viện Võ thuật Tây Sơn, câu ca dao trên viết là “bỏ roi” thì rất dễ dẫn đến hiểu lầm là bỏ cây roi( côn) xuống để thể hiện bài quyền. Ngược lại trong những dị bản khác viết là “múa roi” hay “cầm roi”. Cái tài của người con gái ở đây là ở chỗ vừa có thể sử dụng roi vừa kết hợp với đi quyền. Thậm chí họ còn nâng võ thuật lên một trình độ điêu luyện, tài hoa nghệ sỹ: “múa roi”. Theo như quy tắc của thơ lục bát thì “múa roi” và “bỏ roi” hợp vần hơn là “cầm roi”. Chính vì những lý do đó nên chăng chúng ta hãy sử dụng “múa roi”?

Người viết đưa ra nhận định còn có phần chủ quan như vậy nên khó lòng thuyết phục hoàn toàn bạn đọc. Dám mong các bạn đến quê hương của người anh hùng áo vải để có dịp được tận mắt thưởng thức những động tác uyển chuyển, nhanh nhẹn, nhưng cũng đầy khí chất dũng mãnh, quật cường, tinh tế mà các cô gái nơi đây thể hiện khi ấy bạn sẽ có nhận định riêng cho mình.
Phạm Văn Học –
Khoa Ngữ Văn , Đại học Quy Nhơn , Bình Định
09723470774
phamvanhoc_135@yahoo.com.vn

2009-09-25T00:23:00.000-07:00

ÂM VANG CỦA “LIÊU TRAI CHÍ DỊ” ÂM VANG CỦA “LIÊU TRAI CHÍ DỊ”TRONG THƠ MỚI Ở BÌNH ĐỊNH

2009-09-22T18:46:00.000-07:00

ÂM VANG CỦA “LIÊU TRAI CHÍ DỊ” TRONG THƠ MỚI Ở BÌNH ĐỊNH

PHẠM VĂN HỌC- NGUYỄN THỊ NHƯ TRANG
(Khoa Ngữ văn – ĐH Quy Nhơn )

Văn học kỳ ảo siêu thực luôn là khát vọng giải phóng tâm hồn con người. Kỳ ảo đã trở thành một phương tiện để thể hiện cuộc sống một phạm trù của tư duy nghệ thuật đem lại những nhận thức mới. “Liêu Trai chí dị”(LTCD) là một kiệt tác như thế. Tác phẩm này còn để lại âm vang trong văn học Việt Nam, đặc biệt là trong Thơ mới. Bình Định vốnlà cái nôi của phong trào thơ mới, nên thơ của các nhà thơ Bình Định tất yếu cũng mang những đặc điểm này. Ở đây chúng tôi chỉ xin được khảo sát sự gặp gỡ ấy trên phương diện cảm hứng.
LTCD đưa ta vào một thế giới đầy rẫy kỳ ảo hoang đường và vô cùng phức tạp . Tác phẩm là bài ca ngợi ca tình yêu đôi lứa tự do phóng khoáng,là sự kết hợp tài tình của những đối nghịch .Các nhân vật trong tác phẩm dường như đều bị nhoè đi ở đường biên giới khu biệt .
LTCD âm vang trong Thơ Mới bởi mối duyên xanh găp gỡ tương đồng. Chúng đều ra đời khi chế độ phong kiến đang cùng quẫn trong cơn hấp hối. Văn hoá phương Tây như cơn lũ tràn vào lấn át nếp sống Nho gia và cuốn đi những giềng mối phong kiến khắc kỷ.Nhu cầu giải phóng “cái Tôi” trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Hơn nữa LTCD và thơ Mới cùng nằm trong chiếc nôi văn hoá phưong Đông thâm trầm. Chữ Nghiệp của nhà Phật, chữ Mệnh của nhà Nho, và học thuyết vô vi của Lão Tử đã để lại dấu vết sâu đậm trong thơ văn . Văn học còn là tiếng nói của những giấc mơ. “Cái tôi” phương Đông ẩn đi như một thể nghiệm để cảm nhận đa chiều .Vì thế mà ta thấy nột Xuân Diêụ như cánh chim phân vân mà chẳng thể cất nổi mình để bay,một Hàn Mặc Tử loãng tan trong ánh trăng huyền diệu, một Yến Lan mơ màng giấc bồng lai, một Chế Lan Viên điêu tàn trong niềm kinh dị.
Nước non Bình Định là nơi lý tưởng để cho họ nhập thân và thể nghiệm. Bình Định nổi tiếng với danh lam thắng cảnh : có núi VọngPhu ,có đầm Thị Nại , có Cù Lao Xanh. Tháp cổ Bình Định là một đặc trưng trong không gian văn hoá nơi đây. Tháp chàm ẩn trong nó một vẻ đẹp huyền thoại :từ trời xanh rơi vài giọt tháp Chàm…Tôi như đứa trẻ yêu huyền thoại”( Văn Cao) . Kể từ khi Đào Tấn viết “ những câu thơ mênh mông xa rộng, cánh bằng vạn dặm báo hiệu chủ nghĩa lãng mạn( Xuân Diệu) đã có bao người đến với Bính Định và trở thành thi sĩ .Bình Định dường như ẩn chứa trong lòng những cặp phạm trù đối nghịch, bởi một xứ sở hôm nay là kinh kỳ ngày mai là thảo dã . Vì thế thơ Bình Định nói chung và thơ mới Bình Định luôn kết hợp nhuần nhuyễn giữa truyền thống và hiện đại , hiện thực và hư ảo ,khuôn thước và cách tân,thượng võ và nhân văn…
Quê mẹ gió nốm thổi lên tươi mát
Bình Định lúa xanh ôm bóng tháp Chàm”. Xuân Diệu đã đắm say với cuộc đời , với quê mẹ thân yêu. Lòng mẹ là nơi an toàn nhất , Xuân Diệu trú ẩn trong vương quốc tưởng tượng dưới bóng tháp Chàm. Ở đây Xuân Diệu thả hồn vào thế giới “Nguyệt Cầm”:
Bốn bề ánh nhạc : biển pha lê
chiếc đảo hồn tôi rợn bốn bề”. Âm nhạc là thế giới của tưởng tượng, thả hồn vào âm nhạc tức là ta hoà mình vào thế giới Liêu Trai: “ khi múa thì sóng lớn vọt lên tận không trung , thỉnh thoảng sa xuố ng một diểm sáng tới đất thì tan…Nhạc sinh khẽ nổi lên. Một lát thấy gió hiu hiu trong sóng nước im lìm , nước dần ngưng lại như thế giới pha lê trong suốt từ trên xuống dưói “(Vãn Hà- LTCD). Âm nhạc diệu kỳ có lẽ đã gọi hồn Xuân Diệu từ biển xanh Quy Nhơn nhập thân vào thế giới Liêu Trai để sống trong tương giao diệu kỳ ấy .
Xuân Diệu đã đem cái rạo rức thiết tha từ Vườn thơ Bình Định “gửi hương cho gió” để bay đi khắp bốn phương.. Và ông đã xây lầu thơ ngay trên mặt đất,trên quê hương mình . Thế Lữ học theo Tản Đà muốn làm thằng Cuội bên chị Hằng thì Xuân Diệu “đốt cánh Bồng lai và xua ai nấy về hạ giới “(Hoài Thanh).
Xuân Diệu say đến nỗi :khi chết rồi tôi sẽ yêu ma”.Tức là ông đắm say đến mức lạc vào thế giới Liêu Trai : “anh muốn được gái đẹp , em muốn được trai đẹp , ai nấy được như ý là đủ rồi người hay ma kể chi”( Gia Bình công tử). những cuộc tình trong LTCD luôn là sự đắm say vượt qua mọi biên giới của con người với mỹ nữ hồ ly. Hướng về cuộc sống toàn diện của con người kể cả đời sống bản năng là con đường gian nan của văn học thế giới. Các tác giả dùng cái hư ảo để thực hiện khát vọng tình yêu tình dục hôn nhân vượt qua lễ giáo đè nén con người.
Miền đất của những đối cực biển xanh –cát trắng,tươi dẹp -khổ nghèo, hào hùng –bình dị,thanh cao -dữ dội…đã phôi thai ra cánh chim phượng hoàng Hàn Mặc Tử tài hoa mà bất hạnh. Từ đó mà thơ Tử thăng hoa và cai trị cả trường thơ Loạn và đẩy thi ca đến một bờ bến lạ. Vì thế mà chúng ta thấy “trong thơ Hàn không thể phân biệt được :hư và thực ,sắc và không , xuất thế và nhập thế , hữu hình và vô . Hàn Mặc Tử phân thân để chiếm lĩnh thiên nhiên .Từ đấy ông nhìn trăng bằng tư duy thơ phương Đông huyền ảo như trong LTCD .Vì thế mà trăng trong thơ Hàn biến hoá vô cùng :Hàn sinh ra dưới mùa trăng , chơi gữa màu trăng , ăn trăng ,ngủ với trăng,mặc trăng,và chết với trăng. Trăng trong thơ TỬ vừa bình dị lại vừa kinh dị ,khi nằm sóng soãi khi choáng váng khi ngã ngửa , nước hoá trăng, trăng hoá nước. Nhà thơ của chúng ta đã nhìn được cái hư ảo, cầm được cái vô lượng và nghe được sự yên lặng vô thuỷ vô chung:
“Trăng vương lên cành lên mái tóc cô ơi
Đứng yên tôi gỡ cho rồi cô đi
Thong thả cô đi
Trăng tan ra bọt lấy gì tôi thương”
Có lẽ ánh trăng huyền diệu ấyđược gợi cảm hứng từ LTCD : “một mỹ nhân từ trong mặt trăng đi ra thoạt đầu chưa đầy một thước đến gần mặt đất thì bằng người thật,lưng ong ,cổ tròn yểu điệu múa khúcNghê Thường …Tiếng hát lanh lảnh trong như tiếng sáo tiếng tiêu” (Đạo sĩ núi Lao-LTCD)
Văn hoá Chàm cùng với bóng ma Hời phổ biến ở vùng thành cổ Đồ Bàn đã nhập vào thế giới thơ Loạn. Thơ Hàn cũng mang bộ mặt kinh dị đó . Nhà thơ đã phân chia linh hồn và thể phách .Linh hồn có lúc chân thực lại có lúc khó nhận biết :Hồn theo tôi như cợt tôi chơi”. Có lúc chàng lại muốn giải thoát linh hồn: “ta khạc hồn ra ngoài của miệng”.Hàn Mặc Tử đã siêu thưc bằng chính máu huyết của mình. Điều này ta đã gặp ở những :Cô gái họ Mai,Tây Hồ chủ, Nhiếp Tiểu Thiến,Hương Ngọc,Thường Nga …trong LTCD: “Vào trong có nhà nhà cửa lố nhố sặc mùi ô uế .Ma trong vườn thấy ánh đèn thì xúm lại đều là cụt đầu thiếu chân, trông rất ghê sợ. Sinh quay người toan đi thấy xác chết ngổn ngang máu me nhầy nhụa”( Cầm sắt).
Bến bờ sầu khổ tìm đến với Hàn như hạt cát rơi vào lòng con trai bể .Nhưng hạt cát ấy không huỷ diệt nó, nó tiết ra chất tinh tuý để vỗ về xoa dịu mối thương tâm. Từ trong huyết quản ông nó trào ra nơi đầu ngọn bút lấp lánh ngọc bích cho dù nó có huyền hoặc dị thường.
Yến Lan sinh ra nơi thành Đồ Bàn cổ kính , ông mơ màng trên Bến My Lăng “ từ “Giếng Loạn” đến với “Tràn Bờ”và đau đáu ân tình ông quay lại với “Ngõ trúc vàng”. Những đêm trăng thành cổ đã phủ màn sương huyền ảo làm thơ Yến Lan đẹp và buồn man mác:
“Đêm kia có một chàng kị mã
Nhúng đầy trăng màu áo ngọc lưu ly
Chàng gọi đò gọi đò như hối hả
Sợ trăng vàng che khuất lối chưa đi”
Yến Lan hay chính là ông lái đò thả hồn chơi vơi ở một bến sông trăng tâm tưởng để cho ánh trăng gột rửa tâm hồn.Ta gặp rất nhiều cảnh này trong LTCD như: Đạo sĩ núi Lao, Canh Nương, Hồ sông Tuy đặc biệt là Giữa sông: “Một lát nghe thấy động ,ra nhìn bốn phía biệt tăm chẳng thấy ai mà chỉ thấy sao thưa trăng tỏ ,sóng nước mênh mông .Lát sau thấy một ngọn lửa xanh như ánh sáng đèn bật ra trên mặt sông lênh đênh theo dòng nước dần trôi tới thuyền lửa bỗng phụt tắt, có một người nhô lên đứng sững trên mặt nước lấy tay vịn thuyền đi”
Chế Lan Viên bước lên thi đàn với Điêu Tàn như hình ảnh một tháp Chàm u huyền ngả bóng xuống cánh đồng thơ Bình Định gây ra bao niềm kinh dị .Khúc ruột miền trung với Đồ Bàn hoang liêu , tháp Chàm bí ẩn và biển khơi vừa mặn mòi vừa vô tâm nhởn nhơ đă khiến Chế rơi vào mặc tưởng triền miên: “Đây những tháp gầy mòn vì mong đợi
Những đền xưa đổ nát với thời gian
Những sông vắng lê mình trong bóng tối
Những tượng Chàm rên rỉ khóc than”
Điêu tàn của Chế Lan Viên đưa ta vào một không khí Liêu Trai ma quỷ , âm u ,huyền bí, nghẹn ngào tiếng khóc than. Đọc Điêu Tàn cảm xúc của ta chẳng khác nào khi đọc : Ma núi, Quái dị trong ruộng lúa , Ba Sinh, Nhà có yêu ma, Diêm vương, Ma cờ, Quỷ trong miếu …
“ Vách núi có có một nhà đá ,ngoài cửa bên trái có một quỷ quái dị đứng trước mặt nhìn người trợn mắt há miệng răng chìa nanh và lưỡi thè ra rất ghê sợ, tay trái chống nạnh, tay phải chìa ra 5 ngón như chộp người …Một xác chết nằm góc núi phía tây hai tay chân rã rời vắt ngang bốn phía quần áo đã mục nát tóc lồng bồng như tơ rối ,hai mắt ,lỗ mũi sâu hoắm ,mồm trơ hai hàm răng trắng nhởn …(Động núi Na Tra- LTCD)
Mặc cho dòng thơ cuộn chảy về phía hiện đại nhanh như sông Côn mùa lũ, Quách Tấn vẫn kiên gan ở ngọn nguồn với âm hưởng Đường thi. Thơ ông đẹp và sang trọng như một “ mùa cổ điển”:“Trời đất tan ra thành thuỷ tinh
Một bàn tay ngọc đẫm hương trinh
Âm thầm mơn trớn bên gò má
Hai mát đê mê chạy khắp mình (Đà Lạt đêm sương)
- Gió rủ canh đi ngàn liễu khóc
Sông đùa lạnh tới bóng trăng run”
Quách Tấn gọi hồn Đường trở về trong thi pháp ,về mặt cảm hứng ông đưa ta vào giấc mộng giống như Tản Đà: “Giấc hồ thơm tóc gái Liêu Trai”.Hồn ta ngưỡng vọng về mỹ nữ - điểm quy chiếu của cái đẹp trong LTCD ở những truyện : Thanh Mai, CôngTôn Cửu Nương, Cô gái Kim Lăng, Thuỵ Vân và Anh Ninh.... “Vương Tử Phục đi chơi một mình .Có một cô gái dắt theo một con hầu ,tay cầm cành mai, mặt mày tuyệt đẹp ,cười như hoa nở .Sinh nhìn đắm đuối quên cả tị hiềm . Bỏ rơi cành mai trên mặt đất cô gái cười mà đi .Sinh thẫn thờ nhặt cành hoa lên như mất hồn buồn bã quay về”
Thơ Bình Định mãi là một mạch nguồn dạt dào cuộn chảy. Sự gặp gỡ mà chúng tôi vừa khảo sát vẫn còn gặp trong thơ Bình Định hôm nay .
Đọc thơ Nguyễn Thanh Mừng ta thấy ắp đầy một màu hoài niệm,màu của những giấc mơ: “Đường xa gió rậm mưa dày
Chập chờn bóng lửa thơ ngây êm đềm
Ngân Hà bì bọp nổi chìm
Cõng tôi chị vượt sóng tìm sao Khuê” (Khói)
Cảm hứng toát ra từ ra từ LTCD có sức lan toả diệu kỳ trong dòng văn học Việt Nam. Nó đến với mảnh đất Bình Định “năm dòng sông chảy sáu dãy non cao / Bên bờ biển đông sóng vỗ dạt dào”này và góp phần hun đúc lên những ngôi sao sáng . Từ đó chúng ta có Xuân Diệu nồng nàn say đắm mà vẫn đau đáu một linh cảm siêu hình ,Hàn Mặc Tử với ánh chớp siêu thực ,Yến Lan u uẩn trong màn sương hư thực của bến sông trăng tâm tưởng ,Quách Tấn sang trọng như một mùa cổ điển…Chính họ đã ghi dấu trên bản đồ một miền đất thi ca ,góp phần không nhỏ vào tiến trình phát triển phong trào Thơ Mới cũng như thơ ca Việt nam hiện đại./
P.V.H- N.T.N.T

Từ "Ai " trong ca dao- Lê Từ Hiển

2009-09-20T15:57:00.000-07:00

Người ta thường nói "Ai đấy?", "Cô hỏi ai?"... Từ "ai" ở đây là đại từ không xác định, dùng trong các câu nghi vấn. Và "ai" là một đối tượng cần được xác minh. Khảo sát ca dao Bình Định, trường hợp "ai" xuất hiện với chức năng này khá nhiều. Người dân Bình Định nào chắc cũ từng được ru và ru con cháu, ru chính mình với câu ca dao cảm động này:Mẹ già như chuối chín câyGió đưa mẹ rụng con rày mồ coiMồ côi tội lắm ai ơiĐói cơm ai đỡ, lỡ lời ai binhNhiều khi trong cách sử dụng của dân gian Bình Định, sắc thái nghi vấn ấy vẫn còn, đối tượng vẫn cần xác minh...nhưng đã "mờ dần đi"Chiều chiều ai đứng ngõ taQuần đen áo trắng nết na dịu dàng?Hoặc:Tiếng ai than khóc nỉ nonHay vợ chú lính trèo hòn Cù Mông?Hơn nữa, có khi từ "ai" xuất hiện còn mang rõ sự xác định:Đi qua lò mía thơm lừngMuốn vào kết nghĩa cang thường với aiMong cho trúc nọ kề maiNúi cao cũng vượt, truông dài cũng qua.Có lẽ đó là những câu hát giao duyên, huê tình của những "thiếp, chàng", "qua - bậu" của cha ông ta ngày trước . Kể ra, cũng có thể nói: "...Muốn vào kết nghĩa cang thường với anh (em)". Nhưng thế thì e mất đi phần dí dỏm, tinh nghịch, kín đáo..."Ai" cũng xuất hiện trong những lời than mà tựa như lời khẳng định tình yêu "em là vô song, nhưng anh cũng là độc nhất của em" (Xuân Diệu):Mình không lấy qua ắt là mình thiệtQua không lấy mình, qua biết lấy ai?(Xuân Diệu cũng cho rằng, "qua nặng nhẹ câu dưới và câu trên, em vẫn quý hơn anh một bậc"! "Biết tạc đâu ra em của anh?"). Và yêu nhau, khi giận nhau, dằn dỗi, từ "ai" cũng có mặt thật đúng lúc:Có ai chộn rộn vì aiKhông ai giường rộng chiếu dài dễ xoayHoặc có trường hợp từ "ai" được lặp lại như chỉ hai đối tượng khác nhau. Ví dụ câu ca sau đây - mà Xuân Diệu thường nhắc: "...Điệu hát của má tôi ru tôi, các dì, các mợ của bà con hàng xóm hồi xưa nó hắt hiu thương nhớ lạ lùng! Khi lời văn không buồn, thì điệu hát cũng cứ hiu hiu, hây hây, mêng mang"..."Hời hời! Một mai ai chớ bỏ aiChỉ thêu nên gấm, sắt mài nên kim"Trong ca dao Bình Định, có nhiều trường hợp từ "ai" được sử dụng không phải để chỉ đối tượng mà người nói định đối thoại trực tiếp. Và thường gặp ở những lời than trách (về một đối tượng, một lý do nào đó chưa được xác minh).- Ai làm cho đó xa đâyCho chim chèo bẻo xa cây măng vòi- Ai làm bát bể chén rơi Đĩa nghiêng cá đổ rã rời đôi ta?(Giống câu:Ai làm cho cải tôi ngồngCho dưa tôi khú, cho chồng tôi chê?)Tính chất không xác định của từ "ai" trong ca dao Bình Định thể hiện rõ ràng hơn ở những câu có tính chất nhắn gửi, khuyên răn, kêu gọi...Ví dụ, tục ngữ vùng đất nặng ân tình này có câu:Thương ai băng nỗi thương conNhớ ai bằng nỗi gái son nhớ chồngHoặc tính không xác định của từ "ai" thể hiện rõ trong ca dao về lịch sử đất nước của vùng đất này:- Một lời tự hào, nhắn nhủ:Tháp Bánh Ít đứng sít cầu bà DiSông xanh núi cũng xanh rìVô Nam ra Bắc ai cũng đi đường nàyNghìn thu gương cũ còn đâyLòng ơi phải lo nung son sắt kẻo nữa đầy bể dâuHoặc:- Ai về nhắn với nậu nguộnMăng le gởi xuống, cá chuồn gởi lên- Gò Bồi có nước mắm thơmAi ai đi cũng nhớ cá tôm Gò Bồi- Ai về Bình Định mà coiCon gái Bình Định cầm roi đi quyềnẤy là một lời ca về tinh thần thượng võ, sự tự hào nơi sản sinh ra anh hùng Nguyễn Huệ, phong trào Tây Sơn mà chắc..."ai" cũng biết.Tính không xác định này càng mờ dần trong những câu kiểu:Đố ai con rít mấy chưnTàu ô mấy nhịp, chợ Dinh mấy người Mới hay sắc thái tu từ học của từ này trong quá trình sử dụng của người dân Bình Định thật chân chất mà đa dạng, sinh động vô cùng. Thật đẹp và giàu như chính tình cảm của vùng đất nặng ân tình của khoai lúa và vị mặn của biển, mênh mang của gió nồm...

Hương Trầm

2009-09-18T22:43:00.000-07:00

HƯƠNG TRẤM
Tôi đã gặp em
Người con gái xứ Trầm
Làn da em màu nắng
Ánh mắt em bờ cát xa vời
Sóng biển tan trong tiếng em cười
Đánh thức cung bậc lòng tôi
Em ngồi sau, gần mà xa xôi
Ước chi những vòng xe lăn hoài chẳng tới nơi
Tiếng sóng tràn khắp đất trời
Mai xa em rồi
Ánh mắt ấy theo tôi
Tiếng cười ngọt đôi môi

Tự giới thiệu

2009-09-18T18:41:00.000-07:00

Mình là Phạm Văn Học sinh ngày 13- 5 -1984 tại Hải Dương . Hiện nay mình đang theo học cao học ở ĐH Quy Nhơn Bình Định.
Mình đã được nhận một số giải thưởng:Giải nhì cuộc thi viết tiếp hành trình tuổi hai mươi sống đẹp sống có ích do Bộ GD ĐT,Ban tư tưởng VHTW,Tổng L Đ L ĐVN, T w Đoàn TNCS HCM , Quỹ Mãi Mãi Tuổi Hai Mươi tổ chức 2006; Giải khuyến khích cuộc thi Sinh viên Ngữ văn nghiên cứu khoa học khu vực phía Nam do trường ĐH SP TP HCM tổ chức năm 2007 ; giải thưởng nghiên cứu khoa học ĐHQuy Nhơn 2007, Giải khuyến khích cuộc thi thơ Nguyên Tiêu do HVHNT Bình Định tổ chức 2007, giải nhì cuộc thi viết về nhật ký Đặng Thùy Trâm Và Nguyễn Văn Thạc của khoa Ngữ văn Đh Quy Nhơn… Hiện nay mình đã cộng tácTC Kiến thức ngày nay ,Đài Tiếng nói Việt Nam, báo Áo Trắng , Báo Bình Định, Tc Văn nghệ Bình Định,.Đài PTTH Bình Định,văn nghệ Cửa biển Hải Phòng, Báo Phú Yên, báo saigongiaiphong, Báo Bắc Giang, vnsongcuulongonline, Với mình văn chương đã trở thành một cái nghiệp . Đã mang cái nghiệp vào thân” cho nên phải cố gắng hơn nữa trong viêc trau dồi kiến thức rèn luyện ngòi bút mong sau này làm một người thầy thật tốt . Mình yêu văn cho dù nhiều người không yêu nó. Cuộc sống ngày một sôi động người ta có xu hướng chạy theo các giá trị vật chất thì văn chương mang lại cho mình những phút yên ả của tâm hồn . Mình tin rằng mình sẽ vững bước trên con đường mình đã đi.
Rất vui lòng được làm quen với các bạn .Các bạn hãy liên hệ với mình theo địa chỉ Nick name ngonden_domdom Email : phamvanhoc_135@yahoo.com,
Mobie : 0972 347 074

Sóng mãi miên man

2009-09-16T21:06:00.000-07:00

Sóng mãi miên man
· PHẠM VĂN HỌC
(Khoa Ngữ văn – ĐH Quy Nhơn )

Em thân yêu , thế là em đã xa anh những ba tháng rồi. Ba tháng em bỏ lại cát trắng, biển xanh, bỏ lại anh với nỗi nhớ thương da diết. bỏ lại anh – kẻ lữ hành đơn độc trên những cung đường ta đã từng qua.
Em còn nhớ không đêm trăng trên cầu Nhơn Hội? Khi ấy anh vội nói tiếng yêu mà em lại vờ như không hiểu , chỉ có con sóng dưới chân cầu là hiểu được lòng anh. Em đi rồi dường như ánh trăng cũng trở nên lẻ loi mà loãng tan dưới chân cầu đơn chiếc. Biển sâu núi cao càng làm anh thấy trống vắng đến khôn cùng. Một chút sóng , một chút gió làm sao khiến anh vơi nhớ, làm sao an ủi được lòng anh.Nơi đây em nhõng nhẽo đòi anh cõng. Anh nói sẽ cõng em đi hết những bờ biển trên trái đất này. Cũng ở nơi đây có lần em hỏi nhỏ : anh yêu em vì lẽ gì? Anh yêu em vì sao…thật khó nói! Anh yêu em chẳng vì sao cả .Vì em là người anh yêu như con sóng kia chẳng hiểu sao mình lại yêu bờ. Em đã cho anh niềm hạnh phúc , nhưng cũng vì em mà anh thấm thía gặm nhấm nỗi cô đơn. Có lúc trái tim anh cũng dạt dào theo con sóng mà nhớ về em. Anh trách con sóng kia sao khéo vô tình sao không mang em tới bên anh? Con sóng mang em đến khơi xa với lời hờn trách : ba năm bên em mà anh chẳng hiểu về em được điều gì. Sóng mãi miên man vỗ bờ an ủi nhưng sóng cũng chẳng có nghĩa lý gì bởi chiều nay em không ở lại. Sóng mãi vỗ bờ nhưng có bao giờ nó hiểu bờ đâu! Em về nơi ấy một tương lai đang vẫy gọi . Em hãy sống như em hằng muốn , hãy yêu như em hằng yêu, chỉ cần em hạnh phúc là anh cũng vui rồi.

Đêm nay nhớ em anh không ngủ , bước lang thang trên những cung đường anh tìm lại dấu chân xưa. Em ơi xin hãy một lần đến bên biển xanh dào dạt , đến với tình người chân thành và đến bên một người hằng mong em trở lại.

Một giấc mơ vắng

2009-09-15T18:40:00.000-07:00

Một giấc mơ vắng
TRANG NHƯ

Cuộc sống hối hả hằng thường cuốn ta đi ,ta thèm lắm một phút tĩnh lặng của tâm hồn. Một phút thôi dù là ít ỏi, chớp nhoáng. Trưa nay ta thả hồn gọi giấc mơ tìm về miền cổ tích tuổi xanh:
Em nằm em mơ, một ngày trong veo, một mùa nghiêng nghiêng…” Trong giấc mơ tôi có thảm cỏ xanh triền đê quê tôi, có cô bé mắt tròn thơ ngây nằm nhìn trời mà gửi hồn theo mây gió.Ở đó có cánh cò trắng dập dờn bay ra từ thế giới cổ tích bà tôi hay kể. Tôi nhớ lắm những cơn mưa hối hả mùa hè hai đứa đùa giỡn dưới mưa rồi trú dưới mái tranh đưa bàn tay nhỏ nhắn hứng lấy từng sợi mưa mà nghe hơi mưa lành lạnh. Người ấy nhìn xa xăm tiếc nuối vì màn mưa đã che khuất mất chân trời. Có lần người ấy hỏi tôi: chân trời là đâu ấy nhỉ? Lặng lẽ tôi trả lời chân trời là nơi chúng ta sẽ đi qua. Cô bé ngày xưa ấy vừa gọi điện cho tôi thở than cuộc sống sao mà căng thẳng đến nhường vậy.Công việc, gia đình chồng con, tiền tài danh vọng để mà làm chi đây. Em ơi đừng buồn hãy dành một khoảng lặng ngắn ngủi trưa nay tôi sẽ đưa em về thơ ấu để cùng đuổi nắng ven sông, cùng bắt cào cào áo xanh áo đỏ. Ta về để cùng tìm lại những nơi ta đã đi qua, những dấu chân nhỏ nhắn trên cánh đồng làng.
“Em về nơi ấy, một bờ vai xanh, một dòng tóc xanh”. Ta về tìm lại những gì ấu thơ ta đã có.
Tiếng còi tầm như xé rách không gian , kéo ta trở về với thực tại. Ta nhận ra rằng tuổi thơ đi mãi. Thời gian nghiệt ngã vô tình đã lấy đi miền xanh thẳm của ta và đẩy nó về nơi xa lắm ,nơi của hoài niệm tìm về. Ta đâu thể nào tìm lại được những vết chân xưa giữa cuộc đời dâu bể. Buồn chao ôi! Chan chứa là buồn.!
Ca từ giàu chất thơ của Nguyễn Vĩnh Tiến đã tìm đến giao duyên cùng giai điệu nhẹ nhàng của Giáng Son dâng cho người nghe một bài hát tuyệt vời. Ca khúc là mối duyên xanh của âm nhạc hội họa và thơ ca. Màu thời gian mơ mộng cổ tích hòa lẫn trong thời gian thực với chất dân gian ngọt ngào. Dường như có một cô bé nào đó đang thầm thì kể chuyện ấu thơ cho tôi nghe từ trong bài hát này. Ca khúc là sự đan xen giữa hai thế giới, mà điểm giao của nó chính là tiếng chuông chùa. Tiếng chuông tạo ra sự bừng tỉnh, nó là khoảnh khắc đốn ngộ để thanh lọc hồn ta kéo ta lại với hiện hữu. Đoạn điệp khúc hay nhất toàn bài với sự khuấy động không gian như thể muốn phá tung sự kiềm tỏa của quy luật thời gian cõi người.
Đây là một trong những ca khúc hiếm hoi trong làng nhạc hiện đại hôm nay thành công đến vậy. Giấc mơ trưa ngắn ngủi trôi qua tôi lại hối hả cho công việc buổi chiều nhưng dường như mọi nỗi muộn phiền sáng nay chợt tan biến
Phạm Văn Học
ĐHQuy Nhơn_Bình Định

TIẾC THƯƠNG CỎ HÓA MÂY TRỜI

2009-09-15T18:21:00.000-07:00

TIẾC THƯƠNG CỎ HÓA MÂY TRỜI

Cơn bão số 7 tràn về lòng tôi lo lắng không yên .Trời đang mưa ủ dột . Từ góc gác xép chiếc máy hát của người bạn đưa tôi về với quê hương cùng ca khúc Bà tôi .
"Bà tôi đưa tôi ra đầu làng một mình bà đội cả trời nắng to. Này là gió cuốn mây trôi đưa tôi về làng . Này là bóng nắng liêu xiêu theo tôi đường làng. Làng tôi quanh co quanh co quanh co quanh co …”

Ký ức trong tôi ùa về với những chiều chơi diều, thả trâu ắp đầy hương đồng gió nội. Tôi nhớ con đường làng quanh co đã bao lần tôi đi học , nhớ con sông Thái Bình lặng lờ chảy qua tuổi thơ tôi. Và lòng chợt nghẹn lại khi nhớ về nội:nhớ những chiều hè nội đi trước tôi lẽo đẽo theo sau , nhớ món cá đồng với chuối xanh nội nấu. Giờ đây có ăn đặc sản tôi cũng vẫn thấy thiếu một cái gì khó mà bù đắp. Trong cái lạnh mùa đông se sắt nội tôi thường bỏm bẻm nhai trầu bên bếp lửa hồng kể chuyện tôi nghe. Khi ấy với tôi cái lạnh giá của mùa đông xứ Bắc không còn đáng sợ nữa. Tuổi trẻ nội tôi đẹp nhất làng ,có bao chàng trai theo gót nội hát những bài Quan Họ giao duyên . Tôi được thừa hưởng nhiều cái tốt đẹp từ nội nên rất lấy làm hãnh diện . Theo tháng năm tôi dần lớn lên còn mái đầu nội thì thêm nhiều sợi bạc . Tôi đi học xa ít khi về nhà , mỗi lần tiễn tôi ,nội khóc . Tôi cất bước lên đường mà lòng canh cánh một nỗi lo nội tôi ở nhà tuổi già hắt bóng … biết đâu một ngày gió lay đời nội . Tôi nguyện cầu cho nội sống mãi cùng tôi . Nào ngờ chiều thu này có đứa cháu thơ ngây ngậm ngùi ngấn lệ tiễn đưa bà … Nhớ bà tôi một trăm năm rồi ngọn cỏ hóa mây trời…Nội đã phiêu du về với cỏ cây , mây trời bỏ lại đứa cháu nhỏ với khoảng trời hoài niệm đầy trống vắng . Tôi trách con đường về quê sao mà xa đến vậy! Nó không cho tôi được nhìn lại nội tôi dù chỉ một lần sau cuối . Tôi chạy theo níu linh cữu nội trong vô vọng, rồi ngậm ngùi trả nghĩa nội bằng chút đất nhỏ nhoi.Nhưng tôi trả sao cho hết tình nội gửi theo ngọn gió mát lành ấu thơ từ chiếc quạt mo của nội.? Trả sao cho hết hơi ấm tình thương nội ôm ấp chở che tôi? Nội tôi nằm giữa cánh đồng quê . Lúa xanh đang thì con gái mà sao nội nỡ bỏ đi để con lặng đứng bơ vơ mà nhớ thương về . Tôi mãi không quên nụ cười dịu hiền của nội. Cuộc đời nội cay đắng trăm phần nhưng chưa một lần tôi thấy nội thở than: cười cười một chút trời thử bụng ta Nội tôi ở dưới mái tranh xiêu mà nụ cười trọn vẹn . Tôi lớn lên giữa làng quê nghèo nhưng gia tài đầy ắp tình thương.

Ca khúc mang âm hưởng dân ca Bắc Bộ đằm thắm mà thiết tha – thứ âm nhạc đã thấm vào máu thịt tôi từ tấm bé . Giai điệu như tiếng mõ tụng kinh làm sống dậy thế giới thần tiên tuổi thơ của những chiều tôi theo nội lên chùa nghe kinh Phật. Bài hát là một bức tranh thủy mặc đẹp mà buồn, như thực với những hình ảnh đưa tôi về với màu quê kiểng : mùa thóc lép, mùa hoa cà, vườn cải , lông gà , …. mà lại như mơ với những hình ảnh siêu thực gợi nhớ thế giới cổ tích của bà : dòng mương xanh bay bay, mùa hoa cà tự nhiên tím tái…. Nội tôi về cõi vĩnh hằng nhẹ nhàng như đi vào giấc ngủ thiên thu. Gam la thứ chi phối toàn bài hát như một thước phim quay chậm làm nhận rõ từng bước đi của thời gian như một dòng chảy vô thủy vô chung , lạnh lùng đến sợ : mở đầu là bà tôi đưa tôi ra đầu làng …kết thúc là …chiều nay tôi đưa bà ra đầu làng … .
Đã lâu lắm rồi tôi mới được nghe một bài hát hay đến vậy. Mỗi khi nghe lại lòng lại bùi ngùi khi nhớ về nội tôi . Chắc hẳn ở một nơi nào đó ánh mắt nội tôi đang dõi theo mỗi bước chân của đứa cháu thân yêu trên cuộc đời.

Phạm Văn Học
- Khoa Ngữ Văn Đ H Quy Nhơn

người bạn thân nhất

2009-09-11T03:26:00.000-07:00

không thể nào quên

2009-09-11T03:22:00.000-07:00

ĐỢI CHỜ MỘT NGƯỜI ĐI PHIÊU LÃNG

2009-09-08T07:50:00.000-07:00

ĐỢI CHỜ MỘT NGƯỜI ĐI PHIÊU LÃNG

Nếu em có về lại trường xưa,
nhớ nhặt giùm anh cánh hoa còn sót lại
Em ra đi có một người lưu luyến mãi
đứng trông chờ dưới những cánh phượng khô.
Kỷ niệm về trường, nhớ tiếng nói thầy cô
với lời giảng bài nhiệt tình như hoa phượng vĩ
Những giận hờn nhớ bao lần anh năn nỉ
Những lúc tan trường nhớ lúc đợi chờ nhau.
Về lại trường xưa kỷ niệm đã khắc sâu
Ghế đá hàng cây, bờ môi, làn tóc rối
Có đôi mắt đã bao lần giận dỗi
Để lòng anh xao xuyến lung linh.
Về đi em mang theo giây phút yên bình
và những trang lưu bút ngày xưa chuyền tay nhau chép vội
Anh dẫu biết đó là một thời nông nỗi
Nhưng vẫn đọng trong lòng sắc tím thuỷ chung.
Về đi em anh thương nhớ vô cùng
Đời rộng lớn biết em còn phiêu lãng
Nhưng anh chắc có một niềm tin tươi sáng
Trái Đất tròn cho ai biết đợi chờ nhau.

Trương Đình Phùng
lớp sư phạm văn k28-Khoa Ngữ Văn-Đại Học Quy Nhơn
170 An Dương Vương-Quy Nhơn-Bình Định .
Đt: 01682613060.

2009-09-07T21:18:00.000-07:00

CHIỀU THU
Mẹ nghèo chiều vắng ngóng con
Chiều nơi mắt mẹ chiều mòn dải đê
Chiều vàng cả cánh đồng quê
Bên con mắt mẹ trở về bình minh

Mẹ

2009-09-07T21:12:00.000-07:00

MẸ

Mẹ về ,
Sau gót cơn mưa
Áo tơi,nón mỏng,
Đường thừa nhấp nhô

Hành trình mùa thu trong thi ca

2009-09-05T20:55:00.000-07:00

Hành trình mùa thu trong thi ca
PHẠM VĂN HỌC
1. Trong dòng chảy hội nhập ,thơ ca cũng tiếp thu chọn lọc những tinh hoa và sáng tạo những gì độc đáo.Thơ viết về mùa thu ,với sự kế thừa và cách tân thành tựu đi trước đã tạo nên một cuộc hành trình chưa hề vơi cạn.
2. Trong văn hóa phương Tây, thu như là một người đàn bà khỏe đẹp được trang điểm bằng các loại quả. Phần lớn các lễ hội thu hoạch trong mùa thu như Lễ tạ ơn (Thanksgiving) ở Bắc Mỹ, lễ hội Sukkot của người Do Thái đều có tâm trạng chủ yếu là niềm vui sướng vì một mùa thu hoạch bội thu.Thi ca lãng mạn cuối thế kỷ 19 ở Pháp với những vần thơ thu diễm tuyệt của Charles Beaudelaire, Paul Verlaine, Anatole France... đã tạo nên những ảnh hưởng sâu đậm đối với các thi sĩ Việt Nam như Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư, Thế Lữ, Huy Cận, Vũ Đình Liên...
Nơi phương Đông trầm mặc, một chút heo may lành lạnh ,dẫu không thấy Ngô đồng nhất diệp lạc, chỉ sương khói xây thành cũng đủ cho lòng se sắt đón thu sang. Từ khi vũ trụ mênh mang, mùa thu-cái thời tiết lãng mạn của thiên nhiên đã thành mạch nguồn vô tận trong văn chương nghệ thuật.Giáp ranh giữa hạ rạo rực và đông lạnh lẽo, thu là khoảng ngưng diệu kỳ cho tạo vật bừng lên một lần sau cuối để đi vào úa tàn. Thơ thu của Lý Bạch, Vương Duy, Lưu Vũ Tích, Giả Đảo, Thôi Hiệu, Đỗ Phủ,Vương Hàn, ... đến giờ vẫn lay động hồn người. Thời gian có chia lìa, đông tây có cách biệt nhưng thu muôn thuở vẫn ẩn chứa biết bao nỗi niềm.
Xuân nhuốm màu cỏ cây nên tươi thắm, thu đượm vẻ nhân sinh nên gợi sầu: Đêm thu gió lọt đôi mày- Gió ơi có biết nỗi này cho chăng(Tản Đà).Thu gợi lại chân trời hoài niệm: Màu thời gian không xanh- Màu thời gian tím ngắt (Đoàn Phú Tứ). Thu là gương soi vóc dáng giai nhân.Người đàn bà đẹp thuở xưa bao giờ chẳng đứng bên làn sóng thu (thu ba), nước thu (thu thủy). Sóng nước mùa thu nhẹ rung mà vương sầu. Người đàn bà như lá thu, không biết trôi dạt chốn nào. Sự bất định và mối sầu thường cùng chung định mệnh.Thu là mùa của hình tội, theo lệ nhà Chu, đến mùa thu mới đem tội nhân ra xử, đổ oan cho mùa thu chứa đầy sát khí. Trong ngũ hành, thu thuộc kim- nguyên liệu chế ra binh khí, nên thu cũng vô tình bị khoác cho nghĩa tàn sát. Trong ngũ âm (cung, thương, giốc, chủy, vũ), tiếng thương thuộc kim như mùa thu, thành ra thương là tiếng thu. Vô tình thương đồng âm với chữ bi thương, do đó tiếng thu buồn bã.

3. Thu gợi hứng cho các thi sĩ tự cổ chí kim. Tống Ngọc- người cự phách về Sở từ,mang tâm sự bất đắc chí mà dệt nên những áng văn bi thảm. Văn ông ngắn nhưng được xem là tuyệt tác về thu :…Khí vị mùa thu thật buồn thay! Cây cỏ úa, lá tàn rụng. Thê lương như khi đi xa, trèo núi lội sông mà đưa tiễn người về. Trời cao quang đãng, khí trong. Cô tịch thay, lụt đã rút mà nước trong...Yêu người mà thêm mến cảnh, thi nhân nặng lòng với thu. Đêm thu, trăng lặn, quạ kêu, sương đầy trời, hàng phong bên sông, lửa chài hắt hiu, chuông chùa ngân nga sóng nước, rung động cõi lòng Trương Kế mà dệt nên Phong kiều dạ bạc để đời: Trăng tà, tiếng quạ kêu sương-Lửa chài, cây bến sầu vương giấc hồ-Thuyền ai đậu bến Cô Tô-Nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn San. Thơ thu chỉ như lá mùa thu trong sáng tác hơn hai chục ngàn bài thơ của Lý Bạch. Lý Bạch vẽ thu bằng sương: Bạch phát tam thiên trượng- Duyên sầu tự cá trường-Bất tri minh kính lý-Hà xứ đắc thu sương.(Tóc trắng dài ba ngàn trượng- Theo mối sầu lại càng dài ra- Không biết ở trong gương- Sương thu từ đâu ). Thu hứng của Đỗ Phủ là một trong sáu tác phẩm hay nhất đời Đường. Sinh thời, Đỗ Phủ nhủ lòng: Ngữ bất kinh nhân, tử bất hưu 语不惊人, 死不休). Chính bài thơ đã kinh động cõi lòng Kim Thánh Thán: Thương tâm thấu tới xương. Ngâm nga tám bài Thu hứng, lòng chợt là lau sậy lao xao. Từ lâu, theo Pascal con người đã như cây sậy biết tư duy và xúc cảm. Và sậy Pascal dạt về phương Đông, xúc cảm cùng lau lách của chàng Giang Châu tư mã:Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách-Quạnh hơi thu lau lách đìu hiu. Hồn Việt ẩn chứa mùa thu nhưng được che dấu bằng nụ cười: bên ngoài hàm tiếu bên trong thu sầu. Trời thu man mác giăng mắc rừng phong, đã thoáng não nề trong Truyện Kiều của cụ Nguyễn.Thu khiến ta buồn vu vơ khi tiết trời se lạnh, lá bàng rơi kín lối về rêu phong một thuở Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo. Nền cũ lâu đài bóng tịch dương(Bà Huyện Thanh Quan).Chinh Phụ Ngâm Khúc, Bích Câu Kỳ Ngộ,thơ của thi sĩ Tản Đà đều chan chứa nỗi buồn thu:Ngọn gió thu phong rụng lá vàng -Lá bay hàng xóm lá bay sang-Vàng bay mấy lá năm già nữa-Hờ hững ai xui thiếp phụ chàng

Nguyễn Khuyến và Đỗ Phủ cùng chung những tâm sự đau buồn. Nguyễn Khuyến dùng cảnh thu một cách xa xôi Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái, thì Đỗ Phủ đã dùng cái nền mùa thu ký thác uất hận Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ-Cô chu nhất hệ cố viên tâm.Thu của Nguyễn Khuyến chấm phá theo bút pháp thi trung hữu họa, tĩnh xen động:Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao-Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu-.... Đối diện với trời thu bao la là vóc dáng ngư ông nhỏ bé:Ao thu lạnh lẽo nước trong veo-Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo. Ao thu mịt mù (秋),thuyền câu là trái tim, nổi trên mặt nước thu nên vương Sầu là tất yếu. (Thu (秋) + Tâm (心) = Sầu (愁) Trước cái vô cùng,sự mong manh hình hài làm ta phải suy ngẫm về phận người. Chén rượu tiêu sầu Thu ẩm đã khiến hun hút ngõ tối đêm sâu, chập chờn đóm lập loè, mong manh làn khói nhạt và loè nhoè bóng trăng loe nên sầu càng thêm sầu. Để khi bừng ngộ chợt ngỡ ngàng :da trời ai nhuộm mà xanh ngắt. Nguyễn Khuyến thẹn với ông Đào đành cất bút, câu cá mà giật mình cá đâu đớp động, uống rượu thì say nhè. Đằng sau bức tranh thu buồn, rõ ràng có một ẩn ức thời cuộc.
Nhà thơ Yên Đổ Việt hóa lời thơ cho thăng hoa những "từ vô nghĩa" :veo, vèo, loe, hoe,teo ... khôi phục lại nhạc tính của tiếng Việt. Đặc biệt là dùng hình ảnh cảm xúc hơn là miêu tả, khuynh hướng đã manh nha tạo nên các vần thơ thu thế hệ 1930-1945. Nguyễn Khuyến dùng bình cũ Trung Hoa để chưng cất rượu mới từ men say nghìn đời dân tộc, dọn đường thơ Mới, thơ hiện đại.
Xuân Diệu, nhân vật tiên phong của thơ Mới lại cảm thu như là tiếng hối thúc của thời gian, sự phôi pha đầy tiếc nuối với: Nguyệt Cầm, Nhị Hồ, Ý Thu...Xuân Diệu cá thể hoá tâm trạng đến gần như tuyệt đối. Thu hiện hình qua rặng liễu, dáng buồn không nói của thiếu nữ, trong từng cảm xúc cảm giác của nhà thơ. Nguyễn Khuyến cảm thu bằng hồn thơ tĩnh, đạm. Còn Xuân Diệu lại cảm bằng tất cả cái rạo rực của một hồn thơ “xôn xao” của thời đại tỉnh-thức. Thu duyên dáng mơ màng:Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang-Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng-Đây mùa thu tới - mùa thu tới-Với áo mơ phai dệt lá vàng.Thi sĩ lặng buồn yêu mến mùa thu.
Nguyễn Khuyến ai hoài ngắm hoa nở mà thấy hoa năm ngoái và nghe chim trời giật mình tự hỏi ngỗng nước nào?Xuân Diệu vừa thầm reo đón mùa thu đã chìm trong nỗi buồn biệt li.Nguyễn Khuyến là nhà nho đôn hậu, gắn bó với làng quê, với mĩ cảm phương Đông. Tình thu Nguyễn Khuyến man mác buồn, thấm vào thời gian, không gian.Xuân Diệu lãng mạn nồng nàn. Nỗi buồn trong thơ ông đậm đặc và đầy tính cá thể. Đó là rặng liễu đứng chịu tang lá buông dài như tóc buồn, lệ chảy, là sắc đỏ lấn màu xanh, hoa rụng, lá rời cành, chim bay đi,đến cả khí trời cũng u uất…Cảnh đẹp mà buồn đậm màu lãng mạn thoáng gợi yêu thương:lá liễu như tóc người con gái buông chùng,nàng trăng tự ngẩn ngơ, cuối bài thơ là dáng hình ngổn ngang tâm sự.
Chế Lan Viên vẽ cảnh điêu tàn, luyến tiếc đến một thuở vàng son , não nề đón thu sang:Chao ôi! Thu đã tới rồi sao?-Thu trước vừa qua mới độ nào!-Mới độ nào đây, hoa rạn vỡ- Nắng hồng choàng ấp dãy bàng cao. Trên bước đường rong ruổi, người lữ khách Hồ Dzếnh bâng khuâng trong buổi hạ khứ thu phùng: Hiu hiu gió gửi mây về- Nửa thu còn đó, nửa hè còn đây- Bóng mờ xuống lặng chân cây- Non xa vắng vẻ sông đầy nhớ mong. Chuyện tình thu buồn của T.T.KH ẩn chứa cay đắng trong Hai Sắc Hoa Ty Gôn, hơn một thời xúc động giới văn học:...Từ đấy, thu rồi, thu lại thu-Lòng tôi còn giá đến bao giờ...Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời-Ái ân lạnh lẽo của chồng tôi-Mà từng thu chết, từng thu chết-Vẫn giấu trong tim bóng một người. Chiều thu đẫm ướt nỗi buồn quạnh hiu, lá vàng rơi trên lối về: Em không nghe rừng thu-Lá thu kêu xào xạc-Con nai vàng ngơ ngác- Đạp trên lá vàng khô (Lưu Trọng Lư). Bích Khê vẽ thêm một bức thu vàng bằng thơ: Ô hay! buồn vương cây ngô đồng- Vàng rơi, vàng rơi thu mênh mông.Em đừng vàng nữa mùa thu(Lê Bích Phượng),vật chất hiện hữu sẽ bị hủy hoại qua thời gian. Đinh Hùng gởi gắm khổ đau vào huyệt mộ dĩ vãng, mong tìm lại bóng hình yêu dấu :...Trời cuối thu rồi -Em ở đâu?-Nằm bên đất lạnh chắc em sầu-Thu ơi! Đánh thức hồn ma dậy-Ta muốn vào thăm nấm mộ sâu! Trong cái thế giới ngôn ngữ đầy mê hoặc của Bùi Giáng thu cũng xuất hiện bàng bạc: Kể từ thu tạ lên đàng?-Rừng phong thu đã quan san nhuộm màu?-Phải rằng đó trước kia sau?-Hay là sau trước còn tao ngộ gì? Xuân Quỳnh đến với thu bằng ký ức của một tâm hồn phụ nữ đa cảm: Cát vắng song đầy cây ngẩn ngơ- Không gian xao xuyến chuyển sang mùa- Tên mình ai gọi sau vòm lá- Lối cũ em về nay đã thu. Ghé sang xứ sở hoa anh đào ta gặp những vần thơ thu của Basho chứa đầy ám thị, gọi dậy bao tâm tình và suy tưởng vô biên. Từng chữ như lặng lẽ toả ra một làn hương thoát tục mà người thơ chỉ như giọt mưa thu: Tên tôi trên đời- Một người lữ khách- Mưa mùa thu rơi hay như cánh quạ buổi chiều: Trên cành khô- Cánh quạ đậu- Chiều thu. Giọt mưa thu, cánh quạ hay núi đá trắng chẳng qua đều là biến thể của khoảnh khắc cái tôi muốn hoà vào đại ngã để mà vĩnh cửu. 4. Mùa thu ra biển cả- Theo dòng nước mênh mang(Xuân Quỳnh).Vũ trụ biến thiên cũng chỉ là những hiện tượng sắc không, nên thu của mỗi năm thường thay đổi. Tuy nhiên, thơ thu thì vĩnh cửu, vượt thời gian. Trong bối cảnh hội nhập văn hóa, văn học hiện nay cần có tư duy so sánh đặt các hiện tượng văn học các tác phẩm văn học trong sợi dây liên hệ thống nhất. Thơ thu luôn là một dòng chảy bất tận có kế thừa có sáng tạo, nhưng không thôi mang đậm bản sắc hồn cốt dân tộc.
PHẠM VĂN HỌC
( Đồng bào - Tiên Động- Tứ Kỳ -Hải Dương)
0972347074

Âm vang Đường thi trong thơ Mới

2009-09-05T20:37:00.000-07:00

Âm vang Đường thi trong Thơ Mới
Phạm Văn Học- Nguyễn Thị Như Trang
Khoa Ngữ Văn- ĐH Quy Nhơn
1. Thơ mới là một hiện tượng thơ ca độc đáo không hề lặp lại. Mặc dù lưu ý đến những cái mới nhưng có một vấn đề hết sức quan trọng cần phải được nhấn mạnh đó là- dù có mới mẻ đến đâu- những thành tựu của Thơ mới cũng bám chặt vào cội rễ của truyền thống thơ ca, trong đó có thơ Đường. Vì vậy khi nghiên cứu, giảng dạy thơ mới không thể không đặt trong tương quan với thơ Đường.
2. Lịch sử phát triển của thi ca đời Đường được chia làm bốn thời kỳ: Sơ, Thịnh, Trung và Vãn Đường. Ở đời Đường, Đạo giáo, Nho giáo và Phật giáo đều hưng thịnh. Và do đó, thơ Đường đã có cùng lúc “thánh thơ” Đỗ Phủ, “tiên thơ” Lý Bạch, “phật thơ” Vương Duy. Sở dĩ như vậy vì họ có tư tưởng phóng khoáng, chân trời kiến thức rộng mở có thể vượt khỏi lối suy nghĩ thường hữu để tìm những nguồn cảm hứng mới khiến cho vườn thơ đời Đường luôn luôn có thêm kỳ hoa dị thảo. Lý Bạch đa diện, diện nào cũng đặc sắc, độc đáo như nhau, không ai sánh kịp. Vị thứ hai là “thi thánh” Đỗ Phủ, người mà Nguyễn Du đã từng tôn xưng là bậc “Thiên cổ văn chương thiên cổ sự”.
Về thể thơ, thơ Đường gồm có 3 thể thơ: cổ phong, luật thi (bát cú và trường luật) và tứ tuyệt (tuyệt cú). Luật thi bị trói buộc trong luật lệ nghiêm khắc và tuy các thi hào đời Đường đã sử dụng những qui tắc phức tạp ấy một cách sáng tạo, đôi khi họ cũng phải “thất luật”. Hoàng Hạc Lâu của Thôi Hiệu cũng là một bài thất luật .Thơ tứ tuyệt có tính cách cô đọng, súc tích hơn. So với các loại thi ca trên thế giới nó chỉ dài hơn thơ haiku Nhật Bản một câu .Tuy nhỏ bé, thơ tứ tuyệt có thể đề cập đến nhiều vấn đề một cách sinh động, độc đáo nhất là với chủ trương đưa tự sự và nghị luận vào thơ của Đỗ Phủ. Theo Trần Trọng Kim, thơ tứ tuyệt cú có đặc điểm như sau: Thơ tuyệt cú lấy lời nói gần mà tình xa, hàm súc, không lộ làm quí. Đối với Việt Nam thơ Đường đã du nhập từ lâu, nhưng không mấy phát triển, vì trước đó nước ta sử dụng tục ngữ ca dao để truyền đạt tư tưởng…Kể từ khi Hàn Thuyên biến cải luật của Thơ Đường thành ra luật cho thơ quốc âm của nước ta thì nền thơ nước ta ngày càng phong phú. Sự phát triển thơ văn rộng khắp nước. Thơ Đường cùng với thơ ca dân tộc đã trở thành người mẹ phương Đông dịu hiền của đứa con thơ Mới.
3. Thơ Đường tạo ra nguồn đề tài, thi tứ mãi không cạn cho thi ca mà các nhà thơ Mới cũng không ít lần vận dụng. Quí hồ tinh, bất quí hồ đa, Thôi Hộ thực sự đã nổi tiếng chỉ duy nhất với bài thơ Đề đô thành nam trang còn có tên là Đề tích sở kiến xứ. Bài thất ngôn tuyệt cú này của Thôi Hộ có ngôn ngữ rất tự nhiên, trong sáng rõ ràng, luôn sống mãi trong lòng hậu thế; không chỉ có vậy, “nhân diện đào hoa” được sử dụng nhiều như là một điển cố và thành ngữ.
Khứ niên kim nhật thử môn trung,
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng.
Nhân diện bất tri hà xứ khứ,
Đào hoa y cựu tiếu đông phong
Bài thơ diễn tả trọn vẹn cảm nhận không gian và thời gian đồng hiện, quá khứ và hiện tại đan cài, xen lẫn. Bút pháp “so sánh phản chiếu”, dùng “nhân diện” và “đào hoa” , thông qua “khứ niên” và “kim nhật” để so sánh phản chiếu “cảnh còn người đi”. Khung cảnh xinh đẹp đã mất thì sự hồi ức về thực tại càng đẹp, tràn đầy tình cảm, ở đây mới có sự miêu tả truyền thần về nhân diện đào hoa tương ánh hồng. Đây thôn Vỹ Dạ cũng có sự hoà quyện thực -ảo. Hiện thực là xứ Huế đầy kỷ niệm ảo mộng là hình ảnh cô gái trong mơ tưởng của thi nhân được cách điệu hoá: lá trúc che ngang mặt chữ điền .Gió ở đây cũng không còn là gió thực , ánh trăng cũng là ánh trăng huyền ảo: Thuyền ai đậu bến sông trăng đó- Có chở trăng về kịp tối nay. Người con gái xuất hiện nhưng lại mờ nhân ảnh bị bao phủ bởi sương khói thời gian. Câu thơ tha thiết như một lời nguyện ước: Ai biết tình ai có đậm đà? Hàn Mặc Tử lấy tình để vẽ cảnh mà biến cảnh thành kỳ ảo lung linh , kỳ diệu mà không kỳ bí.Dùng hoa đào để ví với mỹ nữ giai nhân, từ xưa đến nay các nhà thơ vẫn thường làm vậy, nó đã trở thành một thủ pháp nghệ thuật, như trong Truyện Kiều của Nguyễn Du có hai câu thơ: Trước sau nào thấy bóng người-Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông. Hàn thi sĩ lại dùng hoa cúc: Bấy lâu sát ngõ chẳng ngăn tường- Không dám sờ tay sợ lấm hương- Xiêm áo đêm nay tề chỉnh quá-Muốn ôm hồn cúc ở trong sương.
Vào đời Đường, chiến tranh tạo ra cảnh tương tư đôi chốn, tình ngàn dặm mà Lý Bạch cô đọng trong Xuân Tứ: “Đương quân hoài qui nhật; thị thiếp đoạn trường thì” [Trong lúc chàng nghĩ đến ngày về; ấy là lúc thiếp (đau đớn đến) đứt ruột (vì thương nhớ)]. Ở Việt Nam ngất ngưởng như Nguyễn Công Trứ mà cũng phải điêu đứng: Tương tư không biết cái làm sao. Tài tử như Tản Đà cũng vướng vào nhớ nhung: Quái lạ làm sao cứ nhớ nhau. Tương tư ở Nguyễn Bính có khác , đó là nỗi tương tư của một chàng trai quê kiểng: Tương tư thức mấy đêm rồi - Biết cho ai hỏi ai người biết cho. Cảm thức về thời gian chờ đợi được diễn tả qua sự thay đổi của không gian, một thủ pháp thường gặp của thơ Đường: Ngày qua ngày lại qua ngày- Lá xanh đã nhuộm thành cây lá vàng. Thời gian, không gian và tâm trạng tương tư đã xác lập một mối tương giao diệu kỳ. Tương tư đã làm mỏi mòn thời gian, héo úa không gian.
Thâm Tâm đã tiếp thu thể tài tống biệt và thể hành thường xuất hiện trong thơ Đường,thổi vào đó hơi thở nồng nàn của thời đại tạo nên một giọng thơ vừa cổ kính vừa mới mẻ hiện đại. Thái tử Đan xưa đã từng tống biệt Kinh Kha: Phong tiêu tiêu hề Dịch thuỷ hàn- Tráng sĩ nhất khứ hề bất phục hoàn(Gió vi vu hề sông Dịch lạnh lùng ghê- Tráng sĩ một ra đi không trở về). Thâm Tâm không cần mượn bóng chiều như Lý Bạch để tiễn bạn:Gạt dòng lệ lúc trên sông tiễn bước-Trời cao man mác nghĩ buồn thay.Li khách đã mang một tinh thần mới phi thường mà không khác thường với những trăn trở dằn vặt. Nhà thơ đã hoàn thiện tư tưởng chí nam nhi trong thơ cổ. Giữa bản giao hưởng đa thanh ảo não của thơ Mới ,Thâm Tâm vẫn tạo cho mình một giọng thơ rất riêng hùng tráng mà cổ điển.
Huy Cận cũng như các nhà thơ Mới khác đều chịu ảnh hưởng của thơ ca phương tây nhưng dấu ấn Đường thi ở ông cũng khá đậm. Bài thơ Tràng giang của Huy Cận cổ điển ở bức tranh thiên nhiên trời rộng sông dài vắng lặng đìu hiu,con người cô đơn nhỏ bé mang nặng nỗi nhớ quê hương, khát khao giao cảm. Con sóng quen thuộc buồn điệp điệp vỗ vào nỗi cô đơn. Hình ảnh cành củi khô lạc loài gợi nên thân phận nhỏ nhoi phiêu dạt tương phản với cái không gian vô cùng. Cảnh bầu trời cao rộng được vẽ theo bút pháp chấm phá của Đường thi với đám mây và cánh chim quen thuộc. Cánh chim càng nhỏ nhoi rợn ngợp trước không gian mênh mông. Nỗi buồn được đẩy lên đến tận cùng bằng sự phủ định dấu vết sự sống: không cầu , không đò, không khói nhưng lại có một nỗi buồn tha thiết nhớ cuộc sống: Lớp lớp mây cao đùn núi bạc- Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa-Lòng quê dợn dợn vời con nước- Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà
Huy Cận đã học một chữ đùn của Đỗ Phủ: mặt đất mây đùn cửa ải xa. Và như thế nỗi buồn dường như không đóng khung trong cảnh sông nước trước mắt mà mở ra đến tận chân trời của quê xa giống như Thôi Hiệu:Quê hương khuất bóng hoàng hôn-Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai.Nhưng nỗi nhớ quê của Huy Cận không cần phải có khói ,có hoàng hôn thực gợi nhớ bởi ông đã gợi hoàng hôn từ câu thơ Thôi Hiệu rồi.
4. Thiên nhiên trong thơ cổ điển thường tĩnh mịch, xa vắng ,thoáng nhẹ. Thiên nhiên trong thơ mới có khác so với thơ Đường. Thiên nhiên trong thơ Đường là trung tâm của mọi ứng xử nghệ thuật là cái nền để miêu tả cảm xúc nội tâm, tương hợp với thế giới nội tâm chứ không bị sự can thiệp chủ quan như thơ Mới. Ví như tiếng xao động tâm hồn lữ khách trên bến Phong Kiều trong thơ Trương Kế, tiếng chim trong buổi sáng mùa xuân trong thơ Mạnh Hạo Nhiên.Thiên nhiên trong thơ Mới lại mang tính đơn trị nó có thể được chủ quan hóa đến cao độ ,cũng có thể là bức tranh rất khách quan như trong bài Chiều Xuân của Anh Thơ với tâm điểm là bến đò nhưng nó không phải là bến cô liêu của Huy Cận: Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng- Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi.
Cũng có hình ảnh thiếu nữ xuất hiện nhưng không phải ít nhiều thiếu nữ buồn không nói- Tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì như thơ Xuân Diệu.Con người xuất hiện ở đây làm cho bức tranh ngập tràn sức sống. Cái giật mình của cô gái được tạo nên bởi lũ cò con chốc chốc vụt bay ra . Nhà thơ đã vận dụng thủ pháp lấy động mà tả tĩnh quen thuộc trong thơ Đường để diễn tả cái thanh bình đến vắng lặng của làng quê.Ta không thể không thấy nỗi buồn cô đơn tràn ngập thiên nhiên trong thơ Xuân Diệu: Mây biếc về đâu bay gấp gấp - Con cò trên ruộng cánh phân vân.Hoài Thanh khẳng định: Từ con cò của Vương Bột lặng lẽ bay tới ráng chiều đến con cò của Xuân Diệu không bay mà cánh phân vân, có sự cách biệt của hơn một ngàn năm và của hai thế giới. Cánh cò đó phải chăng là nỗi buồn do khát khao, giao hòavới người yêu, với cuộc đời nhưng không thể nào đạt được. Cái Tôi trong thơ Đường hòa tan vào thiên nhiên, cái tôi trong thơ mới là cái tôi cá thể hóa. Con người trong thơ Đường thường đăng cao chiếm lĩnh không gian để tìm đến cuộc chạy đua với sự sống vô thường như Trần Tử Ngang, Đỗ Phủ sau này đến chàng Huy Cận mang nặng nỗi khắc khoải không gian với Tràng giang. Cái bến cô liêu của Huy Cận cũng chẳng khác gì cái mực tàu, giấy đỏ của ông đồ xưa giờ đã lụi tàn.
Con người trong thơ Đường thường tự soi mình vào không gian , thời gian. Thơ mới dù có cách tân thế nào cũng vẫn bị chi phối bởi tâm thức nghệ thuật truyền thống. Huy Cận rất nhạy cảm về không gian thì Xuân Diệu lại nhạy cảm về thời gian. Ông ‎‎ thấy được dòng thời gian trôi chảy vùng vẫy để thoát ra khỏi vòng thời gian, nhưng càng vượt thoát thì càng vô vọng. Đây mùa thu tới của Xuân Diệu thể hiện sự nhạy cảm trước thiên nhiên sự sống. Xuân Diệu vốn mang cảm thức thời gian nên ông rất nhạy cảm với bước đi của bốn mùa. Mùa thu thường chất chứa nhiều tâm trạng. Đỗ Phủ trước cảnh loạn li mà có chùm Thu hứng, Nguyễn Khuyến gửi tâm trạng u uất đau đời qua chùm thơ thu nức tiếng, Thúc Sinh từ biệt Kiều cũng diễn ra trong rừng thu phong hiu hắt, Lưu Trọng Lư lại có Tiếng thu huyền diệu. Thu trong thơ Xuân Diệu đa sầu đa cảm có sự kết hợp giữa cổ điển và hiện đại. Liễu , khí thu , trăng thu, núi thu vốn là thi liệu quen thuộc trong thơ Đường khi gợi mùa thu. Những hình ảnh ấy đã sắc màu cổ điển đậm nét trong thơ Xuân Diệu: Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang;… Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ- Non xa khởi sự nhạt sương mờ
5.Đọc Thơ mới thấy đó là một tiếng thở dài u uất, đau đớn và bế tắc như một thứ tâm bệnh của thời đại.Đó là cái buồn mênh mang, xa vắng, tàn tạ, thê lương, cái buồn mơ hồ, không duyên cớ, nhưng cũng có thể là nỗi buồn ngay ở những phút giây tưởng chừng hạnh phúc nhất . Huy Cận có dùng không gian mà chứa đựng cả nỗi buồn vạn cổ thì nỗi buồn ấy vẫn là một đối lập nghiệt ngã với không gian. Thơ duyên ( Xuân Diệu)thể hiện những rung động tinh tế đón nhận những biến thái tinh vicủa sự tạo vật và lòng người trong lúc giao mùa vào thu. Nhưng còn có cả nỗi buồn và cô đơn. Nếu hai khổ thơ đầu là sự thể hiện niềm hạnh phúc trước cái đẹp, trước sự giao hòa tuyệt diệu của đất trời, cảnh vật và lòng người thì khổ thơ thứ ba đã bắt đầu xuất hiện những băn khoăn, lo âu không thể xóa nhòa khoảng cách giưa mộng mơ và thực tế . Mỗi khổ thơ trong Đây thôn Vỹ Dạ chứa đựng một câu hỏi tiếng nói trữ tình sâu thẳm của bài thơ. Sao anh không về chơi thôn Vỹ? đánh thức một cách đột ngột niềm xốn xang trong lòng nhân vật trữ tình khi kỉ niệm về Huế, về thôn Vĩ . Có chở trăng về kịp tối nay?nhấn chìm dần nhân vật vào mặc cảm “chậm chân”, “lỡ chuyến” với cuộc đời. Câu hỏi cuối bài Ai biết tình ai có đậm đà? ẩn ngụ một chút hoài nghi vừa nhói lên khát vọng sống khôn cùng.
Đỗ Phủ chạy loạn đau xót nhớ đến quê hương trước cảnh khí trời u uất: Tái thượng phong vân tiếp địa âm( Thu hứng). Thi nhân xúc cảm về thiên nhiên ai cũng ghé lòng vào mùa thu. Đỗ Phủ tuôn rơi dòng lệ cũ khi nhớ đễn sợi dây neo đậu quê nhà trong khi cúc nở. Thu trong Văn chiêu hồn của Nguyễn Du thật thê lương: não người thay bấy chiều thu. Cụ tam nguyên Yên Đổ cảm nhận nỗi sầu nhân thế trong ba gian nhà cỏ thấp le te, hay nhìn trời thu xanh ngắt cũng quay về với lòng mình rượu dăm ba chén mà nhân hứng cất bút lại chợt hổ thẹn với người xưa. Tản Đà thì cắt nghĩa thế nhân dù cao sang hay hèn mọn cũng đều chung nhau một chữ sầu. Các nhà thơ Mới chất lên thời đại mình một nỗi buồn mất nước mà bất lực .Thiếu nữ trong thơ Xuân Diệu trước cảnh ấy lại buồn một nỗi buồn mơ hồ cho nên cứ lặng im không nói gì mà tựa cửa nhìn xa. Nỗi buồn mơ hồ nhưng thấm thía bởi cô đang lắng nghe tiếng lòng của chính mình mà gặm nhấm nỗi buồn khi thu đến và thời gian một đi không trở lại. Cái dáng điệu ấy khép lại bài thơ mở ra bao suy nghĩ trong lòng người đọc cũng giống như khoảng trống vô ngôn trong thơ Đường.
6. Các nhà thơ Đường khi biểu hiện tâm trạng hay mô tả sự vật bao giờ cũng chỉ phác nét, không dùng nhiều ngôn từ nhưngchứa đựng được nhiều ý nghĩa mới bằng cách so sánh để phát hiện được tính đồng nhất giữa nó với một đối tượng mới: “ Cảm thời hoa tiễn lệ- Hận biệt điểu ( Xuân vọng – Đỗ Phủ). Cái tâm trạng cảm thời thế và đau li biệt của Đỗ Phủ ở đây được làm nổi rõ ở cặp bình đối hoa dầm nước mắt và chim khắc khoải lòng. Thơ Đường sâu thẳm đầy dư vị, có khi tạo ra được những chiều sâu triết lí nhưng không sa vào suy luận dài dòng, mà do sự vật tự nói lên bằng cách đối lập chúng với nhau: “ Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản - Bạch vân thiên tải không du du ( Hoàng Hạc lâu- Thôi Hiệu).
Thâm Tâm đã sử dụng thi pháp quan hệ trong thơ Đường: lấy không để nói có, dùng phủ định để khẳng định không sông, không sóng, không vàng vọt, không thắm mà vẫn sao có, sao đầy. Mượn thơ xưa nhưng nhà thơ đã tạo ra một dòng sông trong tâm trạng,cuộc chia li không diễn ra ở ngoại cảnh mà diễn ra trong tâm cảnh: lòng người đã làm một dòng sông li biệt, làm một cuộc tiễn đưa. Thời gian cũng bị tâm trạng hoá: một buổi chiều mơ hồ thiếu một đường viền cụ thể cho nên càng bâng khuâng da diết. Tuy nhiên Thâm Tâm có những sáng tạo độc đáo ở cách sử dụng từ tinh tế, động từ hoá tính từ đầy, sử dụng hai từ trong với hai chức năng ngữ pháp khác nhau. Từ cách cấu tứ nói trên dẫn đến đặc điểm về phương diện cấu trúc: câu thơ chuộng sự cân đối, dù là so sánh hay đối lập: Đạm đạm trường giang thủy- Du du viễn khách tình- Lạc hoa tương dữ hận - Đáo địa nhất vô thanh ( Nam hành biệt đệ- Vi Thừa Khánh)
Bởi vì trong những trường hợp này, phát hiện tính đồng nhất hoặc tương phản đều không phải là cứu cánh mà thực chất chỉ là phương tiện nhằm gây sự suy luận đến những ý tưởng sâu xa . Do đó câu thơ phải cân đối: đối thanh , đối từ , nhưng chủ yếu là đối ý để xác lập những ý tưởng trong tâm trí . Giáo sư Phan Ngọc nói thơ Đường nói bằng quan hệ là như thế. Do đó phép đối đem lại cho thơ vẻ đẹp của sự hài hòa ngữ âm, sự hàm súc trong ý nghĩa vì nó khai thác tinh tế các mối quan hệ tư duy ( tương đồng , tương phản ) phù hợp với cảm quan nghệ thuật của một thời đại . Huy Cận đã vận dụng và phát huy một cách sáng tạo những yếu tố Đường thi cổ điển để thể hiện tâm tư của cái tôi thơ Mới:- Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp- Con thuyền xuôi mái nước song song và - Nắng xuống trời lên sâu chót vót- Sông dài trời rộng bến cô liêu. Huy Cận chỉ mượn nguyên tắc ấy chứ không đẩy lên đối chọi. Ông đã mở ra chiều kích vô biên của thời gian mà không gò bó nệ cổ. Có chỗ ông đã học theo cách dùng từ láy của Đỗ Phủ :Vô biên lạc mộc tiêu tiêu hạ- Bất tận trường giang cổn cổn lai (Đăng cao). Có khi ông tạo từ theo phong cách cổ điển: bến cô liêu. Có khi ông lại dùng bút pháp quan hệ lấy chiều cao để biểu đạt chiều sâu: sâu chót vót, tương phản : hữu hạn- vô hạn, nhỏ nhoi- lớn lao, hữu hình – vô định. Như thế ông nhìn thấu cả đáy vũ trụ mà càng rợn ngợp bơ vơ trước cái vô thuỷ vô chung của không- thời gian. Bài thơ Đường Thất Ngôn Bát Cú có 4 phần. Bốn phần này gồm phá đề hay mở đề (câu 1) và thừa đề hay chuyển mạch (câu 2) nối câu phá vào bài. Thực hay trạng gồm câu 3 và 4 có nhiệm vụ giải thích đầu bài cho rõ ràng. Luận (câu 5 và 6) nhiệm vụ hai câu này là làm cho rộng nghĩa đầu bài. Cuối cùng là hai câu 7 và 8 có nhiệm vụ tóm ý của cả bài. Thơ Mới được thường có nhiều đặc biệt trong kết cấu. Nếu tách bài thơ ra thì mỗi khổ lại có kết cấu giống như một bài tứ tuyệt trọn vẹn ví như Đây thôn Vỹ Dạ ,Tràng giang, thơ Duyên, khổ đầu bài Tống biệt hành...Ở khổ đầu bài Tràng giang Huy Cận đã xây dựng mô hình như là một bài thất ngôn tứ tuyệt vốn được cắt khúc ra từ bài thất ngôn bát cú. Cái vẻ kinh điển đã khiến cho bài thơ thấm đẫm chất Đường thi ,đẹp cổ kính mà buồn u hoài.
7. Trong bối cảnh toàn cầu hóa (globaliztion) hiện nay ,văn học cũng không thể đứng ngoài quá trình đó. Văn học Việt Nam nói chung, thơ Mới nói riêng có mối liên hệ mật thiết với văn học thế giới trong đó có thơ Đường. Nhìn nhận Thơ Mới trong tương quan với thơ Đường sẽ gíup chúng ta sẽ thấy được sự kế thừa có sáng tạo,cách tân của cha ông, tự hào về những nét độc đáo mang hồn cốt dân tộc.

Tài liệu tham khảo
1.Huy Cận Nhà văn nói về tác phẩm, NXB Văn Học , H, 1994
2.Trần Mạnh Hảo: Văn học- Phê bình- Nhận diện. Nxb Văn học. H. 1999 3. Lê Đình Ky : Thơ mới, những bước thăng trầm . Nxb TP.Hồ Chí Minh.1989
4. Lê Nguyễn Lưu,Đường thi tuyển dịch NxbThuận Hóa, 19975. Văn Tâm: Văn học Việt Nam 1930 - 1945. Tập 1. Nxb Giáo dục. H.1991 6. Hoài Thanh - Hoài Chân: Thi nhân Việt Nam . Nxb Văn học và Hội nghiên cứu GD văn học Tp.HCM, 1988.

2009-09-05T20:30:00.000-07:00

NẮNG
Những tia nắng sớm mai sắc nhọn chọc thủng màn đêm, vàng lóng lánh.Con mèo mướp giật mình nhảy phóc đi không kịp rũ lớp tro bếp,để lại vệt bụi oi nồng khi cửa bếp bất ngờ bị mở ra va đám nắng lập tức ùa vào.Mới sớm mai mà cái nắng đã khiêu khích nồng nực.
Nắng sớm mai phải vượt qua thành lũy của rất nhiều cây cối.Những cành lá giang tay đan vào nhau không cho nắng tìm đến mặt đất.Vậy mà nắng không chịu thua,lá đan dày cỡ nào nắng cũng bắn xuyên qua,thành những chùm tia rực rỡ đâm thẳng xuống đất mang theo vô số hạt bụi vàng xoay tròn.
Đến trưa khi bị cái nóng hong khô,cây lá đuối sức mềm ra để lộ những khoảng đất trắng bạc.Mặt sân bỏng rát,đôi chân trần bước qua sân ửng đỏ vì nóng.Mấy cái quạt máy làm việc hết công suất,mẹ còn đặt thêm thau nước để co chút hơi ẩm.Trưa hè tĩnh mịch yên ả đến lặng lẽ.Dường như dưới cái nắng chiếu thẳng,mọi vật đều dừng lại để nghỉ ngơi,một chút ồn ào cũng hiếm hoi,bực bội.
Nửa chiều rồi mà đồng ruộng vẫn thưa thớt người,cái nắng của năm nhuần tháng năm càng nóng như thiêu đốt,mọi vật,con người đều héo khô.Miền Trung nắng nực với gió Lào nồng nẫu đến dại người.Chỉ đến chiều khi mặt tròi bị khuất sau dãy núi,nắng bị che lấp,không khí dịu hơn nhịp sống mới lại thật sự rộn ràng.
Bất chấp cái nắng,cái nóng cháy da,cong đất,con ngươi bao đời nay vẫn sống,sinh hoạt cùng với nắng.Và đi xa lại nhớ cái nắng quê nhà,nỗi nhớ cũng bỏng rát như là nắng.

Nguyễn Thị Thanh Thủy
Khoa Ngữ văn –Đh Quy nhơn

2009-09-05T20:23:00.000-07:00

Mơ về nơi xa lắm
　
Chiều buồn dần buông xuống, Hà Nội nhạt nhoà trong màn mưa, riêng ta nhấm nháp giọt đắng nơi góc phố. Giật mình trước một dáng hình quen thuộc vụt qua,kỷ niệm xưa chợt gọi ta về. Ai đó mở nhạc Phú Quang thật buồn:
… " Ta mơ thấy em ở nơi kia xa lắm. Một Hà Nội ngây ngất nắng , một Hà Nội run run heo may…". Phải rồi, ca khúc Mơ về nơi xa lắm ta thường hay nghe, không hiểu sao hôm nay lại thiết tha nhường vậy!

Đã gần ba tháng rồi người ấy xa ta đi về một nơi rất xa, nơi của hư vô. Ta ngồi đếm thời gian trôi qua kẽ tay mà lòng lại trách lòng sao không thể níu giữ được người đi. Quê tôi không có biển , không được nghe tiếng sóng mỗi độ chiều về. Người ấy vốn rất yêu biển, ao ước một lần được đến với biển khơi bao la, được dạo gót chân trần trên làn cát mịn, ùa vào lòng biển mà nghe cái hương vị mặn mòi. Biển xanh bao la cũng có lúc dữ dội quá chừng. Con sóng Cửa Lò cuốn mất người ấy, cuốn mất hai bốn tuổi xanh , cuốn đi bao khát vọng xanh cho xanh xao cõi lòng người ở lại. Hà Nội quen thuộc khi xưa mà sao giờ đây thật lạ. Giữa thủ đô hoa lệ man mác heo may, ta lang thang đi tìm dấu chân đã từng qua. Để rồi không khỏi giật mình thảng thốt lầm tưởng bước chân người ấy vẫn song hành. Ta nhớ lắm , nhớ những tháng ngày đong đầy kỷ niêm. Nhớ những vòng xe lăn đều trên con đường làng đưa hai đứa đến trường. Nhớ những chiều quê yên ả hai đứa lặng nhìn dòng sông lững lờ trôi. Ta nhớ những đêm giao thừa đi bên nhau cùng lắng nghe đất trời chuyển mình. Bài hát hôm nay không còn ai nghe cùng ta nữa, câu chuyện xa xưa không còn ai kể cho ta nghe nữa! Chỉ mình ta cố cất lên lời ca não nề:
… " Dạ khúc đêm nay, một mình em một mình ta. Tiếng lá rơi vô tình bên khung cửa. Em bơ vơ ta thẫn thờ mong nhớ. Một giọt sương rơi như giọt nước mắt buồn…".
Giọng hát không thể át đi tiếng còi xe nhộn nhịp. Giọt cà phê tí tách, đắng chát như đếm nhịp thời gian trôi. Vẫn biết lẽ tử sinh là không thể đoán định. Không đổ lệ mà sao khoé mắt ta cay cay. Bài hát khi xưa ta cùng nhau đi đến khúc cuối, còn bài hát cuộc đời ta lại lạc mất nhau. Dở dang mình ta , dở dang ước mơ em, mỗi người một thế giới. Còn lại thế giới ca từ vỗ về niềm đau:
… " Ta mơ thấy em ở nơi kia xa lắm. Em cô đơn căn phòng trống cô đơn.Dạ khúc đêm nay chẳng thể nào dang dở. Trong cô đơn em chầm chậm quay về…"
Hà Nội ắp đầy hoài niệm xa dần theo nhịp bánh xe lăn. Ta xuôi về phương nam như trốn chạy một miền ký ức, nhưng hoài niệm lại dồn dập trở về. Cuộc sống hối hả không làm ta nguôi quên . Mỗi khi đêm xuống giấc mơ lại ùa về. Ta mơ, mơ về nơi xa lắm, nơi có em ở cuối con đường.
Phạm Văn Học
427/1 Nguyễn Huệ - Quy Nhơn – Bình Định
0972347074

quynhon 2009

2009-06-14T18:09:00.000-07:00

2009-06-14T17:58:00.000-07:00

lucbat.com (06/04/2009)

VÔ TÌNH

Phạm Văn Học

Vô tình em bước qua anh
Con tim xao xuyến anh thành nhà thơ
Vô tình em chắng ngó lơ
Đế cho anh khép bài thơ không vần

Vô tình thấy một thiên thần
Xa anh bay đến mây tầng trời cao
Vô tình anh hóa thành sao
Lạc ra quỹ đạo rơi vào mắt em

Vô tình… Kìa một bóng chim
Sải đôi cánh nhỏ mãi tìm người thương
Vô tình hoa chẳng tỏa hương
Dáng em thấp thoáng cuối đường xa xa

Vô tình anh chợt nhận ra
Đôi ta chẳng thể bước qua vô tình

2009-06-14T17:51:00.000-07:00

“Làm sao về được mùa đông”?
Một chút se lạnh, một cơn mưa bất chợt, một chiếc lá vàng rơi nơi phương Nam đầy nắng cũng đủ cho ta nao lòng nhớ về xứ Bắc. Nơi đây không có mùa đông. Tôi thường viết thư nhờ bạn thân gửi vào một chút rét. Gửi cho tôi những chiều đông cùng tụi bạn thả trâu chơi trò đánh trận giả trên cánh đồng chỉ còn trơ lại những gốc rạ, mải chơi đến nỗi quên cả củ khoai nướng đã thành than tự lúc nào. Nhớ những chiều đông nội ngồi bên bếp lửa bỏm bẻm nhai trầu, tóc bạc trắng cả chiều. Giờ đây ở quê người, tôi thèm không khí ấm áp bên nồi cơm tỏa khói, cả nhà quây quần bên nhau… Rồi tôi bỗng sợ mùa đông.

Một chiều đông, nội tôi ra đi theo ngọn gió. Chạy dưới làn mưa lạnh, tôi thầm trách mùa đông sao quá vô tình. Có một bàn tay ấm áp chìa ra. Bàn tay của cô bạn học ở cùng làng. Từ đó chúng tôi bên nhau thả những ước mơ trôi theo con thuyền giấy, cùng nhau hái hoa cỏ may dọc những triền đê uốn lượn, cùng nhau đi suốt những đêm giao thừa. Mùa đông ơi! Bạn từ xa lạ giờ thành gần gũi.

Theo tháng năm chúng tôi dần khôn lớn. Xếp lại những kỷ niệm ấu thơ tôi về phương nam lập nghiệp, bạn ở lại thủ đô. Cuộc sống như cơn lũ cuốn tôi đi theo những hối hả đời thường. Tôi xa dần những mùa đông kỷ niệm. Ai đưa tôi về những ngày thơ ấu để cùng nhau chạy dọc bãi sông? Làm sao tôi còn có thể ùa vào lòng bà? Ai tìm lại giùm tôi hơi ấm bàn tay trong những đêm đông lạnh giá?

Một mình ở phương Nam, tôi tự ru mình…

PHẠM VĂN HỌC

2009-06-14T17:44:00.000-07:00

2009-06-14T17:42:00.000-07:00

mẹ tôi

2009-06-14T17:39:00.000-07:00

2009-05-12T09:27:00.000-07:00

CÔ GÁI GIÀU NGHỊ LỰC

2009-05-12T01:36:00.000-07:00

CÔ GÁI GIÀU NGHỊ LỰC

Số phận thiếu may mắn
Nguyễn Thị Ngọc Uyên sinh ra ở xã nghèo An Hải huyện Ninh Phước tỉnh Ninh Thuận. Cô gái 22 tuổi này đã trải qua những năm tháng tuổi thơ vô cùng vất vả. Cha Uyên bị bệnh không còn khả năng lao động chỉ còn biết ngồi ôm đàn ghita với những bài ca não nuột.
Ngọc Uyên (bên phải) và bạn bè

Mẹ bạn phải đi bán ve chai để nuôi sống cả sáu người trong gia đình. Chị gái Uyên đã vào Sài Gòn làm ôsin cho nhà giàu. Hai em của Uyên còn nhỏ dại. Lớn lên Ngọc Uyên vừa đi học vừa đi làm để phụ giúp mẹ nuôi em. Bạn đi học một buổi còn một buổi đi làm đủ mọi việc có thể làm .Vì vậy bạn đã tự lo được việc học của mình.

Vượt lên số phận
Ngọc Uyên đã hoàn thành chương trình phổ thông với thành tích rất đáng khâm phục. Năm 2005 bạn tốt nghiệp THPT và cổng trường ĐH Quy Nhơn rộng mở chào đón bạn. Bao niềm vui đến với bạn khi bước chân vào cổng trường ĐH nhưng bao khó khăn cũng đang đón chờ phía trước. Để có thể trang trải cho cuộc sống sinh viên bạn phải làm rất nhiều nghề như gia sư, chạy bàn cho các quán cà phê, quán nhậu, phụ bán sách. Mỗi mùa hè bạn thường không về quê mà đi làm thêm lúc thì ở Quy Nhơn, Tuy Hòa có khi vào tận Sài Gòn .…Mỗi sáng sớm tôi đều bắt gặp một cô bé nhỏ nhắn bước đi như chạy cho kịp giờ làm. Tết năm nào cũng vậy trong khi tụi bạn háo hức về đón xuân cùng gia đình thì Uyên giấu đi giọt nước mắt nhớ nhà nán lại Quy Nhơn để tranh thủ làm thêm. Thế nhưng kết quả học tập của Ngọc Uyên không hề kém đâu bạn ạ. Nhiều lần bạn được nhận học bổng của trường cho thành tích học tập tốt,học bổng của các đơn vị tài trợ ,các nhà sách trên địa bàn thành phố Quy Nhơn ( mới đây nhất là nhà sách Hưng An)cho sinh viên nghèo vượt khó.
Trong lớp Ngọc Uyên rất tích cực đóng góp xây dựng bài học,xây dựng tập thể lớp ngày càng vững mạnh. Uyên còn là một đoàn viên hết sức gương mẫu. Bạn luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Chi Đoàn và Liên Chi Đoàn khoa Ngữ Văn giao phó. Cô bạn nhỏ nhắn này cũng là một người hết sức sôi nổi trong các hoạt động chung, các buổi dã ngoại , các đợt thực tế, thực tập của lớp. Nếu ai đó ghé qua thư viện trường tôi sẽ thấy một cô bé khuôn mặt đầy nghị lực ngày ngày miệt mài bên sách vở để chuẩn bị những gì cần thiết cho một cô giáo dạy văn tương lai. Uyên vừa mới hoàn thành rất tốt đợt thực tập sư phạm cuối khóa ở huyện Diên Khánh – Khánh Hòa. Tâm sự với tôi về tương lai Ngọc Uyên nói: “ sau khi tốt nghiệp em sẽ về quê dạy học để giúp đỡ ba mẹ nuôi hai đứa em, em yêu mảnh đất nghèo khó quê mình, yêu những đứa trẻ quê mình”. Với bạn bè Ngọc Uyên sống hết sức hòa nhã, nhiệt tình nên ai cũng rất quý mến bạn. Nhà giáo , Tiến sĩ Nguyễn Văn Đấu phó chủ nhiệm khoa Ngữ Văn cho biết Uyên là một sinh viên nhỏ nhắn nhưng cực kỳ bản lĩnh. Thầy tin tưởng sâu sắc là sau này Uyên sẽ trở thành một cô giáo tốt.
Nếu bạn có dịp ghé qua ĐH Quy Nhơn hãy hỏi thăm về Ngọc Uyên bạn sẽ nhận được những lời khâm phục của bạn bè giành cho Uyên. Các bạn có thể liên hệ với Uyên qua địa chỉ: Nguyễn Thị Ngọc Uyên lớp sư phạm Ngữ Văn K28 ĐH Quy Nhơn.

PHẠM VĂN HỌC
Khoa ngữ văn Đ H Quy Nhơn
D đ: 0972 347 074

MỐI DUYÊN XANH: LIÊU TRAI CHÍ DỊ -THƠ MỚI

2009-05-11T03:35:00.000-07:00

Các tác phẩm văn học có yếu tố hư ảo, siêu thực luôn phản ánh khát khao truy cầu tự do cho con người cá nhân. Liêu Trai chí dị (LTCD )- kiệt tác văn học của Bồ Tùng Linh đưa ta vào thế giới đầy rẫy kỳ ảo hoang đường. Tác phẩm này có ảnh hưởng rất lớn đến văn học Việt Nam, trong đó có Thơ Mới

Với cảm hứng lãng mạn đậm đà LTCD là tiếng nói đề cao cái đẹp tự nhiên, tình yêu tự do, đề cao hạnh phúc ái ân. Đặc trưng nghệ thuật của tác phẩm là thế giới hiện thực vô cùng phức tạp. Các nhân vật đều bị nhòe đi ở đường biên giới khu biệt.Thơ Mới là đứa con của người cha phương Tây mạnh mẽ và người mẹ phương Đông dịu hiền.Văn học phương Tây có ảnh hưởng quyết định trong sự cách tân cái Tôi đem lại cho Thơ Mới thì văn học phương Đông tạo ra một sự phản tỉnh,nhìn nhận lại những giá trị khuất lấp, gạn đục khơi trong mà giữ lại những gì tinh túy nhất. Chính mạch nguồn nội lực này quyết định sức sống của Thơ Mới. Trong sự ảnh hưởng của văn học Trung Quốc thì thơ Đường tạo ra sự cách tân trong thi pháp còn LTCD là sự gặp gỡ cảm hứng.

Sự gặp gỡ giữa thơ Mới và LTCD là do mối duyên xanh của những tương đồng. Chúng đều được viết vào giai đoạn mà trật tự phong kiến đang bộc lộ tất cả những gì phản động nhất , đất nước chìm trong đau thương chiến tranh, hỗn loạn. Văn hóa phương Tây ngày càng lấn át văn hóa đạo Nho với những giềng mối phong kiến khắc kỷ. Nhu cầu giải phóng cái Tôi trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Những nét huyền bí tôn giáo phương Đông đặc biệt Đạo giáo để lại dấu vết sâu đậm ở những chuyện cầu tiên, ma quỷ đã có ảnh hưởng không nhỏ tạo ra yếu tố kỳ ảo trong văn học. Văn học không chỉ là hình thái ý thức, nó còn là tiếng nói của tiềm thức, của giấc mơ (Đỗ Đức Hiểu). Chủ thể trữ tình trong văn học phương Đông có cách biểu hiện đặc thù : ẩn đi như một thể nghiệm, đắm mình vào thế giới của tưởng tượng mà cảm nhận nhiều chiều,vừa bằng điểm nhìn cá thể vừa siêu cá thể.

Chỉ có thế giới ngoài hiện thực dung những cái Tôi mà Đời giản dị không dung hồn kiêu bạc (Thế Lữ) . Nhập thân vào thế giới Liêu Trai họ sẽ quên đi cảnh đời ngang trái để sống với những ước mơ. Từ đó trên thi đàn có một thi sĩ phiêu du ở chốn Bồng Lai là Thế Lữ, Lưu Trọng Lư hồn mộng và sự thực tràn lan thành thơ, một Nguyễn Bính tìm về với giấc mơ quan trạng, một Xuân Diệu say đắm trong yêu đương, một Hàn Mặc Tử đau thương kỳ dị, một Vũ Hoàng Chương mơ màng trích tiên…

Hướng về đời sống toàn diện của con người kể cả đời sống bản năng là con đường gian nan của văn học thế giới. Các tác giả thường dùng cái hư ảo để thể hiện tình yêu ,tình dục vượt qua sự đè nén con người. Đắm mình trong cảnh sắc hồ tiên, Thế Lữ - vị “lãnh soái” phong trào Thơ Mới - dường như đã giải tỏa tâm hồn giữa vòng vây của cuộc đời. “Hồ” không biết tự bao giờ đã trở thành nỗi ám ảnh trong thơ Thế Lữ:Hồ trong như ngọc tấm thân ngà-Lồ lộ da tiên phô sắc hoa- Mỉm miệng, anh đào tan tác rụng- Tóc buông vờn mặt nước say sưa(Vẻ đẹp thoáng qua). Giấc mộng “hồ” chính là khao khát giải phóng bản năng để tạm quên đi cảnh đời ô trọc. LTCD đã đề cao nó qua các truyện : Thường Nga, Bạch Vu Ngọc, Nhạc Trọng, Hàn nguyệt phù dung, An Kỳ đảo và đặc biệt là Vũ Thu Nguyệt: “...Vừa nhắm mắt đã mộng thấy nàng tới vội mở mắt thì thấy một thiếu nữ đẹp như tiên vẫn còn nằm trong vòng tay. Nàng thấy sinh tỉnh có ý rụt rè, e thẹn. Sinh tuy biết không phải là người nhưng cũng không kịp hỏi han cùng nhau giao hoan …Hàn Mặc Tử cũng tìm đến sự giao cảm với hình tượng mỹ nữ – hồ ly, điểm quy chiếu của cái đẹp:Bóng hồng trong chén ngả nghiêng- Lả lơi tắm mát làm duyên gợi tình. Nhưng mộng đẹp khó thành, Hàn Mặc Tử ngẩn ngơ buồn nhận ra: Nhưng uyên ương khi trăng sao bàng bạc- Biến mất rồi anh thấy khói hương tan. Hàn Mặc Tử như một phi tần bị đày vào lãnh cung mà khao khát “mơ về”: Mơ khách đường xa khách đường xa ( Đây thôn Vĩ Dạ). Hình ảnh con người trong bài thơ nhạt nhòa đi trong sắc nắng mới lên, trong màu xanh ngọc, trong sông trăng, thuyền trăng giống như nhân vật của LTCD không còn đường biên giới khu biệt . Thơ Quách Tấn đẹp sang trọng như một Mùa cổ điển nhưng ông cũng đưa ta vào giấc hồ thơm tóc gái Liêu Trai( Tản Đà): Trời đất tan ra thành thủy tinh- Một bàn tay ngọc đẫm hương trinh- Am thầm mơn trớn bên gò má – Hơi mát đê mê chạy khắp mình. ( Đà Lạt đêm sương). Bích Khê qua đôi mắt mộng ảo nhìn về người đẹp:Nàng ở mô! Xiêm áo bỏ nơi đây?- Đến triển lãm cả tấm thân kiều diễm- Nàng là tuyết hay da nàng tuyết điểm- Nàng là hương hay nhan sắc lên hương? (Tranh lõa thể) Nếu Bích Khê nhìn người qua con mắt mộng du thì Vũ Hoàng Chương dìu hồn ta vào thế giới của lãng quên với men rượu nồng ngây ngất:Say đi em! Say đi em!- Say cho lơi lả ánh đèn- Cho cung bậc ngả nghiêng điên rồ xác thịt … (Thơ say). Chúng ta kinh ngạc khi bắt gặp những dòng được viết ra ở một tác phẩm cách đây mấy trăm năm:…Chàng mừng rỡ như điên cuồng, những muốn xích lại sát vào nàng nhưng chạnh thương nàng yêu đuối, chàng chỉ đưa bàn tay sờ ngực nàng, áp môi mình vào môi nàng…. Không chờ đến Xuân Diệu tình yêu mới được đề cập ở phương diện hòa hợp thể xác, nhưng đến ông vườn hoa tình ái đã ngát hương nhờ sự đắm say này: Hãy sát đôi đầu, hãy kề đôi ngực- Hãy trộn đôi môi mái tóc ngắn dài. Tình yêu vượt thời đại từ LTCD được Xuân Diệu phát huy đến đỉnh tuyệt đích của tình yêu muôn màu. Sự đắm say đã vượt ra khỏi đời thực mà lạc vào cõi Liêu Trai: Khi chết rồi tôi sẽ yêu ma. Những cuộc tình trong LTCD cũng vậy, luôn luôn là sự đắm say của con người với mỹ nữ – hồ ly: …Anh muốn được gái đẹp, em muốn được trai đẹp, ai nấy được như ý là đủ rồi, người hay ma kể chi… (Gia Bình công tử).

Muốn trốn thoát những điều kiện ngột ngạt của hiện thực thì phải tìm chốn trú ẩn nơi vương quốc tưởng tượng (Nôvaxlivơ). Âm nhạc cũng là một thế giới như thế … Nhạc sinh khẽ nổi lên. Một lát thấy gió nhẹ hiu hiu trong sóng im lìm, nước dần ngưng lại như thế giới pha lê trong suốt từ trên xuống dưới (Vãn hà). LTCD đã gọi dậy một thế giới tương giao giữa âm thanh và động tác hình thể. Ta còn tìm thấy điều này quacác truyện: Mọt sách, Cát Cân, Củng Tiên, Thiên cung…Còn ở Xuân Diệu, tất cả đã hòa vào thành một mối tương giao kỳ diệu giữa hồn người, tạo vật và hồn của âm nhạc. Thế giới ấy không phải cõi thực, cõi mộng mà đó là thế giới tâm linh đã được âm nhạc đánh thức: Bốn bề ánh nhạc: biển pha lê để mãi ngân vang với Nguyệt cầm. Phải chăng Xuân Diệu đã chịu ảnh hưởng từ tác phẩm của họ Bồ. Êm như lọt tiếng tơ tình- Đẹp như Ngọc Nữ uốn mình trong không(Tiếng sáo Thiên Thai). Có lẽ Thế Lữ cũng đã ngân lên những thanh âm của riêng mình được dạo đầu từ tiếng tơ, tiếng trúc tràn ngập trong LTCD. Tiếng đàn, tiếng sáo được ru hồn từ mặt đất và được nhà thơ nâng cánh bay lên đến chốn Bồng Lai lại càng cất tiếng nhạc mê say lòng người.

Trong những bài thơ siêu thực của Hàn Mặc Tử chúng ta không thể phân biệt được hư và thực, sắc và không, xuất thế và nhập thế, cái hữu hình và cái vô hình (Phan Cự Đệ). Ta khạc hồn ra ngoài cửa miệng. Chắc hẳn những điều siêu thực, kinh dị ở Hàn Mặc Tử là sự gặp gỡ LTCD( Cô gái họ Mai, Tây hồ chủ, Nhiếp Tiểu Thiến, Hương Ngọc, Thường Nga, Giả Phụng Trĩ ):…Ma trong vườn thấy ánh đèn xúm đông lại, đều là cụt đầu, thiếu chân nhìn rất ghê sợ. Sinh quay người lại toan đi thấy xác chết ngổn ngang ở chân tường, đến gần thì nhìn thấy máu chảy nhầy nhụa” (Cầm sắt). Chế Lan Viên bước lên thi đàn như một tháp chàm u huyền ngả bóng xuống cánh đồng thơ Mới. Khúc ruột miền Trung với Đồ Bàn hoang liêu biển khơi mặn mòi đã khiến Chế rơi vào mặc tưởng triền miên : Đây những tháp gầy mòn vì mong đợi- Những đền xưa đổ nát với thời gian- Những sông vắng lê mình trong bóng tối- Những tượng Chàm rên rỉ khóc than. Điêu tàn đưa ta vào không khí liêu trai ma quỷ , nghẹn ngào tiếng khóc.

Cái Tôi thơ Mới không tìm được nơi nương náu nó phân thân để chiếm lĩnh thiên nhiên hào phóng. Vạn vật được nhìn bằng tư duy phương Đông huyền ảo như LTCD nên lấp lánh diệu kỳ. Trăng trong thơ Hàn Mặc Tử vừa bình dị lại vừa kinh dị, khi nằm sóng soài trên cành liễu, khi choáng váng, ngã ngửa, đầy miệng trăng, nước hóa trăng, trăng hóa nước…Bóng dáng con người cũng được bao bọc trong ánh trăng: Trăng vươn lên cành lên mái tóc cô ơi- Đứng yên tôi gỡ cho rồi đi-Thong thả cô đi- Trăng ta bọt lấy gì tôi thương. Có lẽ cái thế giới huyền diệu ấy được gợi cảm hứng từ LTCD: …thấy một mỹ nhân từ mặt trăng đi ra, thoạt đầu chưa đầy một thước đến gần mặt đất thì bằng người thật. Lưng ong, cổ tròn, xiêm áo phấp phới, yểu điệu múa khúc Nghê Thường… (Đạo sĩ núi Lao). Những đêm trăng nơi thành cổ đã phủ màn sương huyền ảo làm thơ Yến Lan đẹp và buồn man mác: Đêm kia có một chàng kỵ mã- Nhúng đầy trăng màu áo ngọc lưu ly- Chàng gọi đò, gọi đò như hối hả- Sợ trăng vàng che khuất lối chưa đi. (Bến My Lăng). Dường như ta đã gặp ông lái đò Yến Lan ở đâu đó trong LTCD( Đạo sĩ núi Lao, Hồ sông Tuy ): Một lát nghe thấy động ra nhìn bốn phía biệt tăm chẳng thấy ai mà chỉ thấy sao lưa thưa,sóng nước mênh mông. Lát sau thấy ngọn lửa xanh như ánh sáng đèn lênh đênh theo dòng nước trôi tới thuyền bỗng phụt tắt, có người nhô lên đứng sững trên mặt nước lấy tay vịn thuyền đi. (Giữa sông)

Ảnh hưởng của LTCD là một quá trình kéo dài trong suốt văn học Việt Nam như: Truyền Kỳ Mạn Lục”(Nguyễn Dữ), Tản Đà-người đầu tiên dịch và giới thiệu Liêu Trai, Đinh Hùng, Lưu Trọng Lư, Nguyễn Tuân, ca từ Trịnh Công Sơn, truyện Nguyễn Huy Thiệp… Cảm hứng đó đã tạo nên một thế hệ đã ghi dấu một phong trào thi ca góp phần vào tiến trình hiện đại hóa thơ Việt Nam hiện đại.

1. Lê Từ Hiển – Nhân vật mỹ nữ ,điểm quy chiếu mới của hệ thống nhân vật trong “ Liêu Trai chí dị”,Tạp chí văn học số 1/1993
2. Lê Đình Kỵ– Thơ Mới bước thăng trầm, NXB TP Hồ Chí Minh, 1993
3. Bồ Tùng Linh– Vọng Chi Nguyễn Chí Viễn, Trần Văn từ dịch ,Liêu Trai chí dị (Toàn tập)
4. Hoài Thanh–Thi nhân Việt Nam,NXB Văn hoá, 1994
5. Lương Duy Thứ - Để hiểu 8 bộ tiểu thuyết Trung Quốc NXB KHXH 1990.

DƯỚI TÁN BẰNG LĂNG NHỚ MÀU PHƯỢNG VĨ

2009-05-11T03:31:00.000-07:00

Đã mấy mùa đi qua mà sao sáng nay chàng sinh viên cuối khóa vẫn giật mình khi bất chợt gặp màu bằng lăng tím. Chàng ngỡ ngàng trước con đường đến trường giờ nở tím bằng lăng.

Bằng lăng gợi nhớ màu hoa xoan tím quê chàng. Hoa xoan như những ngôi sao li ti rắc đầy ngỏ nhỏ. Có khi cậu bé ngỡ ngàng ngước nhìn để cố phân biệt đâu là mưa bụi đâu là hoa xoan. Giờ này ngoài ấy hoa xoan đã nở muộn, chim cuốc cũng bớt khắc khoải tiếc xuân thì phượng vĩ lại nhen nhóm nỗi nhớ đến cháy lòng. Hoa phượng đỏ rực con đường đi học. Phượng cháy lửa đánh thức con tim khao khát học trò. Phượng vĩ cũng chất chứa mối sầu từ vạn cổ. Nhưng nó không lặng lẽ đến tái tê để rồi tím ruột, tím gan, tím cả hình hài như bằng lăng tím. Bằng lăng tựa hồ như một thiếu nữ đã trải nghiệm nhiều , nhớ tiếc ngày xanh mà chiều chiều tựa cửa nhìn xa buồn điều chi khó nắm bắt. Phượng vĩ thì dường như không cầm nổimình nữa nên òa khóc cùng học trò. Mấy chú ve thấy vậy đem lòng thương xót nàng phượng nên cũng sụt sùi thức trắng suốt cả mùa hè cho nên người ta gọi hè là hạ trắng hạ thương. Có phải thế chăng mà người ta gọi chú là ve sầu đá? Sầu đến độ hóa đá. Đã vậy chú ta lại hay đậu trên cành phượng vĩ mà dạo những phím đàn sầu muộn kia. Sao mà ve sầu và phượng vĩ hiểu nỗi lòng học trò đến thế?

Quê tôi dường như không có bằng lăng mà chỉ toàn là phượng vĩ. Bằng lăng càng xui khiến lòng mình nhớ bạn bè , nhớ quê xa. Ở đây cũng có phượng nhưng phượng nở không theo mùa mà lác đác từng chùm nên không khắc khoải như bằng lăng. Phượng ngoài Bắc đốt lửa một góc trời , dát đỏ những cung đường mà dịu dàng nâng tà áo nữ sinh. Phượng nhiều đến nỗi, đẹp đến nỗi người ta gọi Hải Phòng là thành phố hoa phượng đỏ. Mấy mùa nhìn bằng lăng tím lại nhớ một thời áo trắng đến tái tê. Bằng lăng cứ lặng lẽ nhuộm tím một miền ký ức chưa xa đẹp như những trang thơ trong ngăn cặp học trò.

Tôi yêu bằng lăng yêu phượng vĩ vô ngần nhưng rất sợ cái gam màu chia ly ấy. Một mùa hè lại về, một mùa chia tay sắp đi qua, dạo bước nhẹ nhàng dưới tán bằng lăng sợ làm xao động một miền ký ức mà lòng chợt thương hoài sắc đỏ phượng vĩ xưa.